Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղային վարկային համաձայնագիր

2025-12-26

26-12-2025

 

Վերջերս Ղրղզստանի Բիշքեկ քաղաքում ստորագրվեց Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան խոշոր երկաթուղային նախագծի վարկային համաձայնագիրը։

 

Չնայած երկաթուղու կառուցման նախագծի պաշտոնական բացման արարողությունը տեղի ունեցավ 2024 թվականի վերջին, նախագծի ֆինանսական անվտանգության հարցը վերջնականապես լուծված չէ։

 

Ֆինանսական կարգավորման առումով, վերջերս Բիշքեկում կայացած ստորագրման արարողությունը չափազանց կարևոր է, քանի որ նախագծին մասնակցող կողմերի ֆինանսական ներդրումների հարցը վերջապես լուծվել է։

 

Ինչպես նշվեց ֆինանսական փաստաթղթի պաշտոնական ստորագրման արարողության ժամանակ, նոր մայրուղին ունի բոլոր նախադրյալները՝ Ասիայի և Եվրոպայի միջև հարավային «ցամաքային կամուրջ» դառնալու համար։

 

Մասնագետները վստահ են, որ Չինաստանից Ղրղզստանի և Ուզբեկստանի միջով դեպի Կենտրոնական Ասիայի երկրներ, Մերձավոր Արևելք, այդ թվում՝ Թուրքիա և Եվրամիություն տանող նոր, ռազմավարական կարևոր երթուղին աննախադեպ հնարավորություններ կստեղծի ապրանքների անմիջական մատակարարման համար։

 

Փաստորեն, նոր երկաթուղին ուղղված կլինի Չինաստանից բեռնափոխադրումների վերաբաշխմանը տարածաշրջանային համատեքստում, այդ թվում՝ Միջին միջանցքի ուղղությամբ՝ շրջանցելով Ռուսաստանը։

 

Երեք երկրների ղեկավարները վարկային համաձայնագրի ստորագրման գործընթացը համարում են կարևոր շրջադարձային կետ և Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղային նախագծի հիմնական գործոններից մեկը, բացի այդ, նրանք նշում են, որ նախագծի ֆինանսական ապահովումը վերջնականապես կառաջ մղի ենթակառուցվածքային նախագիծը, որը քառորդ դար անգործության է մատնվել և կարևոր է տարածաշրջանի համար։

 

Այս 535 կմ երկարությամբ նախագիծը նախատեսում է երկաթուղային զարկերակի ստեղծում, որը Ղրղզստանի ռազմավարական կարևոր կետերով՝ Տորուգարտով, Մակմալով և Ջալալ-Աբադով, կկապի Քաշգարը (Չինաստան) Անդիջանի (Ուզբեկստան) հետ։

 

Նախագծի ընդհանուր արժեքը գնահատվում է 4,7 միլիարդ դոլար։ Համաձայնագրի համաձայն՝ չինական կողմը համատեղ ձեռնարկությանը կտրամադրի 2,3 միլիարդ դոլարի վարկ 35 տարվա ժամկետով։ Ինչպես նշում են փորձագետները, հիմնական ֆինանսական բեռը կընկնի Պեկինի վրա։

 

Մնացած 2.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը ընկերության կանոնադրական կապիտալ կներդրվի երեք երկրների կողմից՝ համապատասխանաբար հետևյալ համամասնությամբ. Չինաստան՝ 51%, Ղրղզստան և Ուզբեկստան՝ 24.5%։

 

Նախագծի ավարտից հետո Չինաստանից Եվրոպա լոգիստիկան կբարելավվի։ Նախևառաջ, բեռների մատակարարման ժամանակը կկրճատվի 7-8 օրով, և կվերացվեն տրանսպորտային սահմանափակումները։

 

Կանխատեսումների համաձայն՝ շինարարության ավարտից հետո 2040-2050 թվականներին տարեկան բեռնաշրջանառությունը կհասնի 8-10 միլիոն տոննայի՝ ապագայում գծի էլեկտրաֆիկացման հեռանկարով։ Երկաթուղու կառուցումը, կանխատեսումների համաձայն, կտևի վեց տարի։

 

Տրանսպորտային շինարարության մասնագետները նշում են, որ Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղային նախագիծը տեխնիկապես չափազանց դժվար է իրականացնել, քանի որ երթուղու ավելի քան 45%-ը անցնում է դժվար լեռնային տեղանքով, բարձր սեյսմիկ ակտիվության գոտիներում, ինչը պահանջում է ավելի քան 80 կամուրջների և 40 թունելների կառուցում, այդ թվում՝ երեք գլխավոր թունելների, որոնցից յուրաքանչյուրը կունենա ավելի քան 12 կիլոմետր երկարություն։

 

Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան նոր երկաթուղին նախատեսված կլինի Չինաստանից բեռներ մատակարարելու համար տարածաշրջանային համատեքստում, այդ թվում՝ Վրաստանի տարածքով անցնող միջանցքով, որը շրջանցում է Ռուսաստանը։

 

transcor.ge