Վրաստանը Համաշխարհային բանկի խմբի աջակցությամբ ամրապնդում է իր դերը Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքում

2026-08-16

Վրաստանի երկաթուղային և ճանապարհային ենթակառուցվածքներում ներդրումները կամրապնդեն Եվրոպայի և Ասիայի միջև կապերը՝ բացելով տնտեսական հնարավորություններ մարդկանց և բիզնեսի համար:

 

 Համաշխարհային բանկի խմբի գործադիր տնօրենների խորհուրդն 02 հունիսի 2026 թ․  հաստատել է 372 միլիոն դոլար արժողությամբ «Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցք - Վրաստան հասանելիության և տրանսպորտի բարելավման» (TC-GATE) նախագիծը, որի նպատակն է բարելավել Եվրոպան և Ասիան կապող տարածաշրջանային կապի և առևտրային ուղու վրացական հատվածի աշխատանքը և կայունությունը: Նախագիծը կֆինանսավորի երկաթուղային բեռնափոխադրումների հզորությունների բարելավումը, երկրի հիմնական ճանապարհային հատվածների արդիականացումը և երկաթուղային և ճանապարհային հաստատությունների նպատակային բարեփոխումները, որոնք կնվազեցնեն միջանցքի երկայնքով ենթակառուցվածքային խոչընդոտները:

 

Տրանսպորտային կապը բարելավելով, շուկա մուտք գործելու հնարավորություն ընձեռելով և բիզնեսների, ֆերմերների և համայնքների համար լոգիստիկ ծախսերը կրճատելով՝ TC-GATE նախագիծը, ինչպես կանխատեսվում է, անմիջականորեն օգուտ կբերի ավելի քան 900,000 մարդու և կաջակցի լոգիստիկայի, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության և դրանց հետ կապված ծառայությունների ոլորտներում աշխատատեղերի ստեղծմանը՝ ինչպես անմիջականորեն, այնպես էլ միջանցքի երկայնքով ավելի լայն բազմապատկիչ էֆեկտների միջոցով։

«Այս ներդրումները կօգնեն Վրաստանին լիովին իրացնել իր ներուժը որպես Եվրոպան և Ասիան կապող կարևորագույն տարածաշրջանային տարանցիկ հանգույց, միաժամանակ արձագանքելով Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքի երկայնքով աճող պահանջարկին՝ արտացոլելով զարգացող համաշխարհային առևտրային հոսքերը և բազմազան մատակարարման շղթաների անհրաժեշտությունը», - ասաց Ռոլանդ Փրայսը, Համաշխարհային բանկի Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային տնօրենը։ «Աջակցելով երկաթուղային և ճանապարհային հիմնական կապերի արդիականացման և դրանց կառավարման ինստիտուտների ամրապնդման բարեփոխումներին՝ Համաշխարհային բանկի խումբը, զարգացման գործընկերների հետ համատեղ, օգնում է Վրաստանին և միջանցքի երկայնքով գտնվող այլ երկրներին ստեղծել շոշափելի օգուտներ իրենց քաղաքացիների համար՝ ավելի լավ կապի, ավելի անվտանգ և կայուն տրանսպորտի, ավելի շատ աշխատատեղերի և ավելի ուժեղ տնտեսական հնարավորությունների միջոցով»։

 

TC-GATE լայնածավալ նախագծի ընդհանուր արժեքը գերազանցում է 750 միլիոն դոլարը, որից 372 միլիոն դոլարը ֆինանսավորվում է Համաշխարհային բանկի խմբի այս նոր գործողության կողմից, իսկ մնացածը համաֆինանսավորվում է Ասիական ենթակառուցվածքային ներդրումային բանկի (AIIB) և Ասիական զարգացման բանկի (ADB) կողմից։ Սա ցույց է տալիս Վրաստանի Միության հանդեպ ձգտման, ինչպես նաև Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքի զարգացման նկատմամբ ամուր բազմակողմանի աջակցությունը։

 

«Նոր նախագծի միջոցով Վրաստանը ամրապնդում է իր դերը որպես Եվրոպայի և Ասիայի միջև հուսալի և մրցունակ դարպաս, և մեր միջազգային գործընկերների հետ միասին մենք հանձնառու ենք ստեղծել ժամանակակից տրանսպորտային ցանց, որը կծառայի տարածաշրջանին առաջիկա տասնամյակների ընթացքում», - ասաց Վրաստանի ֆինանսների նախարար Լաշա Խուցիշվիլին: «Այս ներդրումները կարևոր են ոչ միայն մեր երկրի տնտեսական զարգացման և մեր քաղաքացիների համար նոր հնարավորությունների ստեղծման, այլև միջազգային առևտրային հոսքերի աճող և ավելի դիվերսիֆիկացված, անվտանգ մատակարարման շղթաների աջակցության համար, քանի որ Վրաստանի երկաթուղային և ճանապարհային կապերի արդիականացումը կբարելավի Միջին միջանցքի արդյունավետությունը և կամրապնդի տարածաշրջանային կապի կայունությունը»։

 

Մասնավորապես, TC-GATE նախագիծը կաջակցի «Վրացական երկաթուղիներ» բեռնափոխադրումների ծառայությունների արդիականացմանը՝ ֆինանսավորելով նոր, էներգաարդյունավետ էլեկտրական շոգեքարշներ՝ հնացող նավատորմը փոխարինելու և «Վրացական երկաթուղիներ» ԲԲԸ-ի գործառնական արդյունավետությունը, ֆինանսական կայունությունը և կառավարումը ամրապնդելու համար: Ակնկալվում է, որ արդիականացումները կբարելավեն շոգեքարշների մատչելիությունը մինչև 95%-ով, կբարելավեն փոխադրողների սպասարկման հուսալիությունը և կնպաստեն եկամուտների 20%-ով աճին, միաժամանակ կրճատելով զուտ արտանետումները ավելի քան 2.3 միլիոն տոննայով։

Ճանապարհային կապը բարելավելու համար նախագիծը կֆինանսավորի Վրաստանի ռազմավարական միջանցքը և Կախեթիի գյուղատնտեսական արտադրության շրջանը կապող ճանապարհի, մասնավորապես՝ Բադիաուրի-Չալաուբանի-Բակուրցիխե հատվածների, ինչպես նաև Գուրջաանի-Թելավի կապող ճանապարհի կառուցումը: Սա մոտ 43 րոպեով կկրճատի Թելավիի (արևելյան Վրաստան) և Փոթիի (արևմտյան Վրաստան) նավահանգստի միջև ճանապարհորդության ժամանակը և կբարձրացնի ճանապարհային անվտանգության չափանիշները: Կլիմայական պայմաններին դիմակայելու չափանիշներին համապատասխան նախագծված ճանապարհային աշխատանքները կներառեն ջրհեղեղների և սողանքների պատճառով առաջացած խափանումները նվազեցնելու միջոցառումներ, այդպիսով բարելավելով մարդկանց և ապրանքների շուկաներ մուտք գործելու հուսալիությունը ամբողջ տարվա ընթացքում: Վրաստանի ճանապարհային ոլորտի ինստիտուցիոնալ կարողությունները ամրապնդելու համար նախագիծը կաջակցի ճանապարհային ակտիվների կառավարման թվայնացմանը, Ազգային մայրուղիների կառավարման կենտրոնի (NHCC) ստեղծման միջոցով ինտելեկտուալ տրանսպորտային համակարգերի ներդրմանը, կլիմայական պայմաններին դիմակայող համակարգերի ներդրմանը և կաջակցի երկարաժամկետ ֆինանսական կայունությանը:

 

TC-GATE նախագիծը նաև կաջակցի Կախեթիի տարածաշրջանի կին ձեռներեցների տնտեսական հզորացմանը և կֆինանսավորի վերլուծություններ՝ ճանապարհների կառավարմանը մասնավոր հատվածի մասնակցության հնարավորությունները ուսումնասիրելու համար:

 

Աղբյուր՝ worldbank.org