Հուլիսի դայջեստ 2024

2024-07-28

Հուլիսի սկզբին Միջին միջանցքի նոր երթուղով Չինաստանից Թուրքիա մեկնեց առաջին բեռնատար գնացքը։ Չինաստանի Ցզյանսու նահանգի մայրաքաղաք Նանջինգից Ստամբուլի ուղղությամբ 110 բեռնարկղից բաղկացած գնացքը՝ բեռնված էր կենցաղային տեխնիկայով և առաջին անհրաժեշտության ապրանքներով:

 

Վրաստանը կմտնի հերթական տրանսպորտային միջանցք. Թուրքմենստանը, Ադրբեջանը, Վրաստանը և Ռումինիան Բուխարեստում քառակողմ միջկառավարական համաձայնագիր կստորագրեն «Կասպից ծով-Սև ծով» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի ստեղծման վերաբերյալ։ Թուրքմենստանի արտաքին գործերի նախարարության փոխանցմամբ՝ այս տարի քառակողմ համաձայնագիրը կստորագրվի:  

 

2024 թվականի հուլիսից վրացական բեռնափոխադրումների վրացական Georgian Airlines ավիաընկերությունը սկսել է գործել նոր բեռնային երթուղիով: Այն  կիրականացնի թռիչքներ և բեռնափոխադրումներ Թբիլիսի-Մեյլան-Թուրքմենաբաթ-Թբիլիսի երթուղով։ Նշված երթուղու իրականացումը նպատակ ունի ամրապնդել Թուրքմենստանի և Վրաստանի միջև առևտրատնտեսական համագործակցությունը։

 

Շուտով մարդատար լաստանավ կանցնի Բաթումիի  և Ռումինիայի Պորտ Կոնստանտայի միջև: Շալվա Ցակաձեն, որպես նախագիծն իրականացնող E60 Shipping Line ընկերության կառավարիչ գործընկեր, նշում է, որ ուղեւորափոխադրումները նախատեսվում են  սկսել այս տարվա ամառվա վերջին։

 

Թուրքիան գրեթե 15%-ով բարձրացրել է Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցների տարանցման վարձը։ Մինչ այժմ վճարը կազմում էր 4,42 դոլար, իսկ հուլիսի 1-ից՝ 5,07 դոլար։ Ինչ վերաբերում է ավելի մեծ նավերին, ապա մինչև 2022 թվականը 10,000 տոննա բեռնատար նավը ընդհանուր առմամբ կվճարի 3,240 դոլար տարանցման համար: Հաշվի առնելով տարանցման նոր դրույքաչափերը՝ նման նավը պետք է վճարի 20370 դոլար։

 

Սևծովյան ստորջրյա էլեկտրական մալուխը կարող է հիմք դառնալ նոր, կանաչ միջանցքի ստեղծման համար։ Ստորջրյա էլեկտրահաղորդման գծի կառուցման տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրությանը զուգահեռ, պարզվում է, որ Ադրբեջանը, Ուզբեկստանը և Ղազախստանը դիտարկում են նաև անդրկասպյան ստորջրյա գիծ կառուցելու հնարավորությունը։ Եթե ​​նման էլեկտրահաղորդման գիծ կառուցվի, այն կստեղծի Ղազախստանի, Ուզբեկստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի կողմից վերականգնվող աղբյուրներից արտադրվող էլեկտրաէներգիայի Եվրոպա փոխադրման միասնական համակարգ։ Ակնկալվում է, որ Տրանսկասպյան օպտիկամանրաթելային մալուխային գծի կառուցման գործնական աշխատանքները կսկսվեն 2024 թվականին։

 

Եվրոպական ներդրումային բանկը (EIB) Հայաստանին 137 մլն եվրոյի վարկ կհատկացնի «Հյուսիս-Հարավ» ավտոմայրուղու կառուցման համար։ Ծրագիրը ֆինանսավորվում է Եվրոպական ներդրումային բանկի կողմից՝ EBRD-ի հետ համատեղ։ Խոսքը ներկայումս Սիսյան-Քաջարան հատվածի (չորրորդ տրանշի) մասին է, որի երկարությունը 24,25 կմ է։

 

Շուտով «Դեղին ծովը» «Միջին միջանցքով» կմիանա «Սև ծովին»:  2019 թվականի օգոստոսի 6-ին ստեղծվել է աշխարհի խոշորագույն նավահանգստային օպերատորը՝ «Shandong Port Group Co Ltd» (SPG), որը միավորել է Դեղին ծովի նավահանգիստները՝ Ցինդաո(Qingdao),  Ժիժաո (Rizhao), Յանտայ (Yantai)  և Բոխայվենի (Bohai Bay): SPG կառավարում է 19 նավահանգստայի գոտին և  324 արդյունաբերական նավահանգիստներ, որոնք ընդգրկում են ավելի քան 180 երկրներ: Խումբը մշակել է ավելի քան 21 մլն TEU և զբաղեցրել աշխարհում երրորդ տեղը:  Ապրիլի 14-ին «Ղազախստանի երկաթուղիները» համագործակցության հուշագիր են ստորագրել «Shandong Port Group»-ի հետ, որը պետք է կապի Չինաստանի, Կենտրոնական Ասիայի, Կովկասի,  Եվրասիական տնտեսական միություն  և Մերձավոր Արեւելքի  առևտրային լոգիստիկ համակարգերը։  

 

«Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղիների ասոցիացիայի» տվյալներով՝ 6 ամսում այսպես կոչված «Միջին միջանցքով» փոխադրվել է 1 647 000 տոննա բեռ, տարեկան աճը կազմում է 27%։ 2023 թվականի 6 ամսում այս երթուղու բեռնաշրջանառությունը կազմել է 1,3 մլն տոննա։

 

Փոթիի ծովային նավահանգիստը 2024 թվականի առաջին կիսամյակում սպասարկել է 272,178 TEU կոնտեյներ։ APM Terminals Փոթիի տվյալների համաձայն՝ 2024 թվականի հունվարից մինչ օրս մայիսին նավահանգստում մշակվել է ամենաշատը՝ 53 129 TEU կոնտեյներ։ Տարաների վերամշակման տարեկան նվազումը կազմում է 7,6%: 2023 թվականի 6 ամսում մշակվել է 294 676 միավոր կոնտեյներ, 2022 թվականի 6 ամսում՝ 166 990 TEU։

 

Փոթի ծովային նավահանգստում ավելացել են լաստանավերի բեռները. Ըստ APM Terminals Poti -ի, նախորդ տարվա համեմատ աճը տպավորիչ է։ 2024 թվականի 6 ամսում լաստանավային բեռը կազմել է 81816 տոննա, իսկ 2023 թվականին՝ ընդամենը 562 տոննա։ 2022 թվականին այս ցուցանիշը կազմել է 70373 տոննա։

 

Չինաստանը գլխավորում է ՄԱԿ-ի առևտրի և զարգացման կոնֆերանսի  նավահանգիստների կապի ցուցանշին (Liner Shipping Connectivity Index -LSCI), որին հաջորդում են Կորեայի Հանրապետությունը և Սինգապուրը: Ցուցանիշն ընդգրկում է ավելի քան 180 երկիր և ցույց է տալիս երկրի ինտեգրվածության մակարդակը բեռնափոխադրումների համաշխարհային ցանցին։ Ցուցանիշը թարմացվում է եռամսյակը մեկ: 2024 թվականի երկրորդ եռամսյակի տվյալներով Վրաստանը 119-րդ տեղում է։

 

«Ուկրաինական երկաթուղիները» 42,95 մլն եվրո կստանա Եվրամիության տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ֆինանսավորման գործիքի՝ «Եվրոպայի միավորման հիմնադրամ»-ի միջոցով։ Հատկացված գումարը կուղղվի եվրոպական երկաթուղային ցանցի զարգացմանը։ Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կազմում է 85,91 մլն եվրո։ CEF հիմնադրամը կֆինանսավորի 50%-ը, իսկ մնացածը՝ ուկրաինական կողմը։ Նախագիծը նախատեսում է երկաթուղային օբյեկտների պլանային վերակառուցում և Չոպից մինչև Լվով եվրոպական երթուղու (1435 մմ) երկաթուղային գծի անցկացումը։ Չոպը  հիմնական տրանսպորտային հանգույց է Ուկրաինայի, Հունգարիայի և Սլովակիայի միջև: Ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում է մշակել Լվովի երկաթուղային հանգույցի վերակառուցման ռազմավարություն՝ հաշվի առնելով Ուկրաինայում Տրանսեվրոպական տրանսպորտային ցանցի (TEN-T) ընդլայնման հեռանկարը։

 

Հայաստանն աշխատում է «չոր նավահանգստի» և արդյունաբերական գոտու կառուցման նախագծի վրա, արդեն իրականացվել է «Շիրակի չոր նավահանգստի» նախագծի տեխնիկատնտեսական հիմնավորումը։ Ծրագրի իրականացմամբ Գյումրիում կստեղծվեն լոգիստիկ կենտրոն, արդյունաբերական գոտի, ազատ տնտեսական գոտի, պահեստային գոտիներ։ Այն թույլ կտա բեռների և ապրանքի  փոխադրում ցանկացած ուղղությամբ՝ ինչպես օդային, այնպես էլ երկաթուղային տրանսպորտով։ Նախագիծը նախատեսում է արդյունաբերական պարկի ստեղծում, արդյունքում՝ նոր աշխատատեղերի ստեղծում, տրանսպորտային համակարգի բարելավում։ Հավելենք, որ «չոր նավահանգիստ» հասկացությունը տարածված է ամբողջ աշխարհում և արդիական է հատկապես Հայաստանի համար։ Ֆունկցիոնալ առումով «չոր նավահանգիստը» գործնականում չի տարբերվում ծովային նավահանգստից, նավերի փոխարեն օգտագործվում են միայն երկաթուղային վագոններ և բեռնատարներ։

 

Ադրբեջանն աշխատում է Հարավկովկասյան գազատարի (SCP) թողունակությունը մեծացնելու ուղղությամբ։ Ադրբեջանական լրատվամիջոցների փոխանցմամբ՝ Բաքուն ցանկանում է կատարել Եվրոպա գազի արտահանման մեծացման խնդիրը։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի խոսքով՝ Ադրբեջանի նպատակն է կրկնապատկել ադրբեջանական գազի տեղափոխումը Եվրոպա։

 

 «Թեգետա» ակադեմիայի տնօրեն Օթար Սիխարուլիձեի խոսքերով, Բաթումիում և Փոթիում կբացվեն ուսումնական կենտրոններ, որը Transford PACE–ի դուստր ընկերությունն է։  Բաթումիի ուսուցման կենտրոնում  կներկայացվի հատուկ տեխնիկայի վերանորոգում, կստեղծվի նոր մասնագիտություն՝ վաճառքի խորհրդատու թեթև և բեռնատար ավտոմեքենաների  ուղղությամբ։

 

Վրաստանի և Բուլղարիայի միջև լաստանավային հաղորդակցության վերականգնման մասին համաձայնագիր է ստորագրվել։ Համաձայնագիրը ստորագրվել է Բուլղարական երկաթուղիների BDZ-ի և P.N.A LTD բեռնափոխադրող ընկերության ներկայացուցիչների Վրաստան կատարած այցի ընթացքում։ Լաստանավային ծառայության վերսկսման ժամկետները կճշտվեն  ավելի ուշ։

 

Վրաստանի Քաղաքացիական ավիացիայի գործակալության տվյալներով՝ 2024 թվականի 6 ամսում օդային տրանսպորտով փոխադրվող բեռների ծավալը տարեկան կտրվածքով աճել է 23%-ով և կազմել 11022 տոննա։ 27% բաժնեմասով շուկայի առաջատարը շարունակում է մնալ TURKISH AIRLINES-ը, որին հաջորդում է GEORGIAN AIRLINES 18,4% բաժնեմասով։

 

Չինաստանի պետական ​​երկաթուղիները ցանկանում են մասնակցել Վրաստանի, Ադրբեջանի և Ղազախստանի երկաթուղիների համատեղ ձեռնարկությանը, որը ստեղծվել է անցյալ տարվա վերջին՝ Միջին միջանցքում բեռները համակարգելու համար: Չինաստանի և Վրաստանի երկաթուղիների պատվիրակությունների հանդիպմանը քննարկվել է վրացական երկաթուղու գլխավոր մայրուղու արդիականացման նախագիծը, որի ավարտից հետո վրացական երկաթուղու թողունակությունն էլ ավելի կավելանա։ Զրույցի ընթացքում անդրադարձ է եղել նաև Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղային գծին, որն ամբողջությամբ կշահագործվի մոտ ապագայում։

 

Հունիսին PMC վերլուծական կենտրոնի կողմից հարցված տնտեսագետների մեծամասնությունը ցանկանում էր, որ ավելի լավ միջազգային հեղինակություն ունեցող ընկերություն մասնակցի Անակլիա նավահանգստի նախագծին՝ Չինաստան-Սինգապուր կոնսորցիումի փոխարեն: Այս մասին ասվում է Կենտրոնի կողմից հրապարակված «Վրաստանի տնտեսական կլիման» երկրորդ եռամսյակի համարում։

 

Ընթացիկ տարվա հունվար-հունիսին Ադրբեջանում խողովակաշարերով փոխադրվել է 19 238 600 տոննա նավթ, ինչը 2,1%-ով պակաս է մեկ տարի առաջվա ցուցանիշից։ Անդրկովկասի պետական ​​վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ հաշվետու ժամանակահատվածում Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան խողովակաշարով փոխադրվել է 1 մլն 468 հազար տոննա նավթ։ Ինչը 9,75%-ով գերազանցում է նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի ցուցանիշը։ Դրանցից 18,6%-ը կամ 11773,9 հազար տոննա նավթն արդյունահանվել է Ադրբեջանում, 2694,8 հազար տոննան՝ Թուրքմենստանում և Ղազախստանում։

 

Ներկայումս ԱՄՆ-ը գնահատում է ենթակառուցվածքային ներդրումների հնարավոր ոլորտները, որտեղ ԱՄՆ կառավարությունը կարող է աջակցել նախագծերի խորհրդատվական տեխնիկական աջակցությանը, նախագծերի նախապատրաստմանը և/կամ ֆինանսավորմանը Անդրկասպյան միջանցքում ռազմավարական նախագծերի շոշափելի առաջխաղացման համար: Վաշինգտոնը մատնանշում է ենթակառուցվածքային նախագծերում ներդրումներն ավելացնելու անհրաժեշտությունը։

TRACECA.GE 

Աղբյուր՝ accentnews.ge; commersant.ge; businessinsider.ge; europetime.eu; bp.ge; ge.armradio.am; rail-news.kz; bm.ge