Նոր երկաթուղային միջանցք Հյուսիսային Հայաստանի միջով  

2026-06-11

Որպես Թրամփի երթուղու այլընտրանք, Հայաստանը հայտարարում է Ադրբեջան-Թուրքիա Կարս - Շիրակ - Վանաձոր - Ֆիոլետովո - Իջևան - Ղազախի հյուսիս կապող ամենակարճ երկաթուղային միջանցքի մասին։

 

Լաուրա Սարգսյան - լրագրության մագիստրոս, «Armenian Crossroads» Telegram ալիքի հիմնադիր։ Հիմնական ուղղությունը՝ լոգիստիկա, աշխարհատնտեսականություն և աշխարհաքաղաքականություն։

 

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությունը երկրի արևմուտքն ու արևելքը հյուսիսով կապող ամենակարճ երթուղու մասին՝ որպես Թրամփի երթուղու այլընտրանք, լրացուցիչ ոգևորություն է առաջացրել։ Մինչ օրս քաղաքական շրջանակներում հիմնական շեշտը դրվել է Թրամփի երթուղու այսպես կոչված հարավային ուղղության վրա։

 

Նման իրավիճակում և՛ Վրաստանի միջով անցնող միջին միջանցքը, և՛ դրա Բաքու-Թբիլիսի-Կարս ճյուղը կունենան լրացուցիչ մրցակից։ Ավելին, նոր հայկական միջանցքի գործունեության տարածքը կմոտենա Վրաստանին։

 

Մասնագետները վաղուց են մատնանշում այլ տրանսպորտային միջանցքների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Կարծիք կա, որ Թրամփի երթուղին տնտեսապես շահավետ չի լինի Հայաստանի համար, քանի որ 43 կմ երկարությամբ տարանցիկ հատվածով մեկ տոննա բեռի տեղափոխումից ստացված զուտ շահույթը Հայաստանի տարածքով շատ բարձր չէ և կազմում է ընդամենը 1 դոլար։

 

Ի՞նչ գործնական հեռանկարներ կունենա Ադրբեջանն ու Թուրքիան կապող նոր տարանցիկ երթուղին, որն անցնում է Հայաստանի հյուսիսով։

 

Հարկ է նշել, որ նախագիծը, որի վրա կենտրոնացրել են Հայաստանի իշխանությունները, նոր չէ, այն մասամբ գործել է խորհրդային ժամանակաշրջանում։

 

Երկրի հյուսիսում՝ Լոռու մարզի Ֆիոլետովո գյուղի և Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքի միջև, նոր երկաթուղային գիծը նախատեսում է երկաթուղային հատվածի վերականգնում (դիագրամի վրա դեղին ուրվագիծ) և Ֆիոլետովոյի և Վանաձորի միջև նոր 32 կմ երկարությամբ հատվածի կառուցում (դիագրամի վրա սև ուրվագիծ)։

 

Հյուսիսային երթուղին թույլ կտա հատել Հայաստանը արևելքից արևմուտք և կողմնորոշված ​​կլինի միջազգային խոշոր տարանցիկ հոսքերի սպասարկմանը։

 

Նախնական գնահատականներով՝ նոր հյուսիսային երթուղու արժեքը կարող է հասնել 1 միլիարդ դոլարի։ Միայն Ֆիոլետովո - Իջևան հատվածի վերականգնման համար կծախսվի 500 միլիոն դոլար։

 

Լիարժեք միջազգային միջանցք ստեղծելու համար Վանաձորի և Ֆիոլետովոյի միջև կառուցվող 32 կմ երկարությամբ նոր հատվածը կկազմի հյուսիսային ուղղությամբ կարճ երկաթուղային միջանցքի շրջանակը, որի արդյունքում հյուսիսային միջանցքից բացի կստեղծվի Կարս-Գյումրու - Վանաձորի - Ֆիոլետովոյի - Իջևանի - Ղազախի միջանցքը, որը գրեթե 100 կմ-ով կկրճատի Երևանի և վրացական սահմանի միջև հեռավորությունը։

 

Ֆիոլետովո-Իջևան երկաթուղային հատվածը մի ժամանակ խորհրդային երկաթուղային ցանցի մաս էր կազմում՝ կապելով Կենտրոնական Հայաստանը հյուսիսարևելյան շրջանների, իսկ ավելի ուշ՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի հետ։

 

ԽՍՀՄ փլուզումից և հայ-ադրբեջանական սահմանի փակումից հետո գծի երկայնքով երթևեկությունը դադարեցվեց, իսկ 2000-ականներին Ագարծինի շրջանում տեղի ունեցած սողանքը ամբողջությամբ ավերեց այս հատվածը։ Բացի այդ, Մեղրաձորի թունելը, որը մի ժամանակ ԽՍՀՄ-ում ամենաերկարն էր, մնաց անգործունակ և ներկայումս պահպանվում է։

 

Դիլիջանի տարածաշրջանում գտնվող Հայաստանով անցնող Հյուսիսային երկաթուղու երթուղին սողանքավտանգ գոտի է։ Այս հատվածում երկաթուղու վերականգնումը պահանջում է լայնածավալ ինժեներական աշխատանքներ՝ անկայուն հողը կայունացնելու համար։

Երբ խոսքը վերաբերում է հյուսիսային երթուղու շահութաբերությանը, շատ բան կախված է դրա ինտեգրման հեռանկարներից Հայաստանի տարածքում տարբեր տեղական երթուղիներում, մասնավորապես՝ կապից Ադրբեջանը միացնող Երևան-Հրազդան-Դիլիջան-Իջևան-Ղազախ հատվածի հետ։

 

Հրազդան-Իջևան-Ղազախ երկաթուղային գիծը կառուցվել է 1970-ական թվականներին և, համեմատած Այրումով, Ջաջուռով և Շիրակով անցնող առկա երթուղիների հետ, այն ունի բարենպաստ պրոֆիլ և ավելի քիչ կտրուկ թեքություններ։

 

Կարևոր է հյուսիսային ուղղության միջազգային միջանցքներին ինտեգրումը։ Մասնագիտական ​​գնահատականների համաձայն, Հայաստանն արդեն ունի իր սեփական երկաթուղային գիծը դեպի Կարս։ Հետևաբար, Շիրակ-Կարս գծի բացումը շատ ավելի խոստումնալից է, քանի որ Շիրակում կա վագոնների փոխանակման կայան, որտեղ հնարավոր կլինի առանց որևէ խնդրի սպասարկել եվրոպական և ռուսական վագոնները։

 

Կա հակափաստարկ, որ Ադրբեջանին և Թուրքիային Հայաստանի հյուսիսային միջանցքով կապող Արևելք-Արևմուտք առանցքով մեծածավալ փոխադրումները ներկայումս քիչ հավանական են, քանի որ Սև ծովով, Թուրքիայով, Վրաստանով և Ադրբեջանով մրցակցող երթուղիներն արդեն իսկ ձևավորված են և ունեն զարգացած ենթակառուցվածքներ, որոնցում կատարվել են զգալի ներդրումներ։ Նույնիսկ եթե հայկական երթուղին օգտագործվի, բեռների պոտենցիալ կազմը մնում է սահմանափակ։

 

transcor.ge