Մետաքսի ճանապարհի վերջին նորությունները 2024 թ

2025-01-12

Ադրբեջանի Հանրապետության պետական ​​նավթային ընկերությունը (SOCAR) դեկտեմբերի 1-ից սկսել է գազ մատակարարել Սլովակիայի խոշորագույն պետական ​​էներգետիկ մատակարար SPP-ին։

Վրաստանի նավթի և գազի կորպորացիայի տվյալներով՝ 2024 թվականի առաջին 11 ամիսներին խողովակաշարով ընդհանուր առմամբ փոխադրվել է գրեթե 27 միլիոն տոննա նավթ։ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհանի հիմնական բաժնետերերն են՝ BP (30%), SOCAR (25%), MOL (89%), Equinor (8,7%)։

Ֆրանսիական շարժակազմերի արտադրող Alstom-ը ընկերությունը Ղազախստանի երկաթուղային ցանցում կառուցում է տեխնիկական սպասարկման չորս կենտրոն: Ներդրումների ընդհանուր ծավալը կազմում է մոտավորապես 50 մլն եվրո։ Առաջին կենտրոնը, որը գտնվում է Ղրղզստանի հետ սահմանի մոտ, նախատեսվում է շահագործել 2025 թվականի սկզբից։

«Լապիս Լազուլի» տրանսպորտային երթուղու մասնակից պետությունները կազմում են խորհրդատվական խումբ։ Հոկտեմբերի 3-ին Ադրբեջանի թվային զարգացման և տրանսպորտի նախարար Նաբիևը Ստամբուլում մասնակցել է հանդիպմանը՝ քննարկելու Լապիս Լազուլի երթուղու ակտիվացման հետ կապված հարցեր։ Նախագծի համաձայն՝ Աֆղանստանից բեռները երկաթուղային և ավտոմոբիլային ճանապարհով կմիացվեն Կասպից ծովի Թուրքմենստանի և Ադրբեջանի նավահանգիստներին, իսկ Եվրոպա բեռնափոխադրումներ կիրականացվեն Վրաստանի Սև ծովի Փոթի և Բաթումի նավահանգիստներով։ Աֆղանստանից «Lapis Lazuli»-ի երթուղիով շարժվող բեռի  առաջին խմբաքանակը Վրաստանի սահմանը հատել է 2018 թվականի դեկտեմբերին։

2025 թվականին Չինաստանը, Ղրղզստանը և Ուզբեկստանը կսկսեն երկաթուղու շինարարությունը։ Երկաթուղին կսկսվի Չինաստանի Քաշգար քաղաքից, կանցնի Ղրղզստանի Տորուգարտով, Մախմալով, Ջալալ-Աբադով և կմտնի Ուզբեկստանի Անդիջան։ Այնուհետև մայրուղին կմիանա Կենտրոնական Ասիայի այլ երկրների ճանապարհներին, որտեղից բեռները կտեղափոխվեն Կասպից ծով, Թուրքիա և Եվրոպա։ Նոր երթուղին մոտ մեկ շաբաթով կնվազեցնի Չինաստանի և Եվրոպայի միջև փոխադրումների ժամանակը: Փորձագետների կարծիքով՝ բեռնափոխադրումների տարեկան ծավալը կհասնի 15 մլն տոննայի։ Երթուղին կնպաստի Ղրղզստանից ածխի ներմուծման ավելացմանը՝ միաժամանակ մեկ երրորդով նվազեցնելով տրանսպորտային ծախսերը: Նոր երկաթուղով  հնարավոր է առագ տեխափոխել  շուտ փչացող ապրանքները։

«Մենք ակտիվորեն աշխատում ենք Թուրքիայի և Վրաստանի ՏՏ համակարգերի ինտեգրման ուղղությամբ»։ «Թվային կապը և էլեկտրոնային տեղեկատվության փոխանակումը տրանսպորտի ոլորտում պետք է ուժեղացվեն, որը պետք է առաջնահերթություն լինի միջանցքի երկայնքով բոլոր երկրների համար», - ասաց TRACECA-ի գլխավոր քարտուղարը նոյեմբերին COP29-ի շրջանակներում կայացած հանդիպման ժամանակ:

Ղարս-Ախալքալաք երկաթուղին չի կազմում «Վրացական երկաթուղիների» ընդհանուր բեռնվածության նույնիսկ 1 տոկոսը, ասվում է «Վրացական երկաթուղիների» կառավարման զեկույցում, ըստ որի 2024 թվականի առաջին ինն ամիսներին Ախալքալաքի կայարանով Վրաստան է մուտք գործել 13,000 տոննա բեռը, իսկ դուրս եկավ 9,000 տոննա, որը  10,400,000 տոննա ընդհանուր երկաթուղային բեռնաշրջանառության  մեկ տոկոսն էլ  չի կազմում։

Համաշխարհային բանկի խորհուրդը 660 մլն դոլար է հատկացրել Թուրքիային Միջին միջանցքի Դիվրիգ-Ղարս հատվածի զարգացման և Բաքու-Թբիլիսի-Ղարս երկաթգծին միանալու համար։ Ֆինանսավորումը տրամադրելու է  էլեկտրական երկաթուղային տրանսպորտի զարգացման համար։

Ղազախստանն ու Չինաստանը սկսել են Կասպից ծովի ափին բեռնարկղային հանգույցի կառուցումը` բեռնափոխադրումն ավելացնելու նպատակով: Հանգույցի ներդրումը կուժեղացնի բեռնարկղային փոխադրումները Անդրկասպյան ուղղությամբ Ադրբեջանի, Վրաստանի և Թուրքիայի տարածքով: Ծրագիրն իրականացվում է Մանգիստաու շրջանում և կբարձրացնի Ակտաու նավահանգստի թողունակությունը մինչև 240,000 քսան ֆուտի համարժեք միավոր (TEU):

Ըստ Geostat-ի՝ 2024 թվականի առաջին 9 ամիսներին Վրաստանում օդային ճանապարհով փոխադրված բեռների ծավալը կազմել է 172,2 հազար տոննա, ինչը տարեկան 14,5% -ոց աճ է:

2024 թվականի հունվար-նոյեմբերին վրացական տրանսպորտային միջանցքում բեռնատարների երթեւեկությունից եկամուտը նվազել է գրեթե 1%-ով։ 2024 թվականի հունվար-նոյեմբերին տրայլերների բացթողումից  Վրաստանի գանձարանում  մուտքագրվել է  164,486,563,50 լարի՝ 2023 թվականի նույն ժամանակահատվածի 166,680,298.00 լարիի դիմաց։ 2024 թվականի հունվար-նոյեմբերին վրացական միջանցքով անցել  է 469 961 բեռնատար։

Microsoft-ը ստեղծել է բազմատարածաշրջանային կենտրոն Ղազախստանում՝ ընդգրկելով Կենտրոնական Ասիան, Ադրբեջանը, Հայաստանը, Վրաստանը, Մոնղոլիան և Պակիստանը: Ղազախստանի նախագահ Տոկաևը հայտարարել է, որ հաջորդ տարի Աստանայում կգործարկվի Արհեստական ​​ինտելեկտի ազգային կենտրոնը։ Նախագահն ընդգծել է հեռահաղորդակցության ցանցերի և տվյալների կենտրոնների զարգացումը շարունակելու, կիբերանվտանգության միջազգային ստանդարտների ներդրման և այդ ոլորտում ղազախ մասնագետների իրավասությունների բարձրացման անհրաժեշտությունը։

2024 թվականի նոյեմբերին Բուլղարիայի նախաձեռնությամբ քննարկում է տեղի ունեցել Վրաստանից Թուրքիա, այնուհետև Եվրոպա կանաչ էներգիա մատակարարելու հնարավորության վերաբերյալ։ Քննարկմանը մասնակցում էին ներկայացուցիչներ Վրաստանից, Հունգարիայից, Բուլղարիայից, Մոլդովայից, Սերբիայից, Ուզբեկստանից և Լիբիայից։ Ստամբուլի առաջին էներգետիկ ֆորումը ներառում էր մի քանի կանաչ էներգետիկ միջանցքի նախագծեր, ինչպիսիք են Ադրբեջան-Թուրքիա-Եվրոպա, Կասպից-Սև ծով-Եվրոպա և Կենտրոնական Ասիա-Ադրբեջան, որոնք կամրապնդեն էներգետիկ անվտանգության ոլորտում տարածաշրջանային համագործակցությունը:

Վրացական E60 Shipping Line ընկերությունը, որը նախկինում լաստանավային ծառայություններ էր մատուսում  դեպի Ռումինիա, սկսել է նաև լաստանավային-երկաթուղային փոխադրումները Բուլղարիա՝  Վառնայի ուղղությամբ։

2024 թվականի նոյեմբերին Ադրբեջան-Չինաստան առևտրային հարաբերությունների պատմության մեջ առաջին անգամ Բաքվից Չինաստան  արտահանվող բեռներ են ուղարկվել երկաթուղով ։

11 ամսում «Միջին միջանցքով» փոխադրվել է 50 հազար կոնտեյներ, այս մասին քննարկումները տեղի են ունեցել Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղու ասոցիացիայի աշխատանքային հանդիպմանը։  Բացի այդ, տարեսկզբից միջանցքով անցել է 328 կոնտեյներային գնացք, որից 304-ը եկել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից։ 306-րդ կոնտեյներային գնացքը նույնպես ուղարկվել է Չինաստանից Միջին միջանցքով 2024 թվականի դեկտեմբերին։ Միջին միջանցքում բեռնաշրջանառությունը 11 ամսում աճել է 63%-ով՝ հասնելով 4,1 մլն տոննայի։

Հնդկաստանը, Իրանը և Հայաստանը պայմանավորվել են ստեղծել նոր տրանսպորտային միջանցք։ Լոգիստիկ շղթան պետք է սկսվի հնդկական Մումբայ նավահանգստային քաղաքից, ապա հասնի Իրանի Չաբահար նավահանգիստ, որտեղից Հայաստանի և Վրաստանի տարածքով կարող է հասնել արևմտյան կամ հյուսիսային շուկաներ։