Մետաքսի ճանապարհի դայջեստ | 2 հոկտեմբեր 2026

2026-10-02

 

Տարածաշրջանում տրանսպորտային կապերի զարգացման մի քանի կարևոր գործընթացներ են ընթանում: Օրակարգում են Միջին միջանցքի արդյունավետության բարձրացումը, Ուզբեկստանի ներգրավումը նոր տրանսպորտային երթուղիներում, CAREC ներդրումային ծրագրերի շարունակությունը և Փոթիի միջոցով Ղազախստան-Հնդկաստան նոր բեռնատար երթուղու մշակումը:

 

Միջին միջանցքի զարգացման տարածաշրջանային համակարգում

 

Միջին միջանցքի ներուժի մեծացման համար կարևոր է տարածաշրջանային տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և ծառայությունների համակարգված զարգացումը: Վրաստանի ֆինանսների փոխնախարար Եկատերինե Գունցաձեի խոսքով՝ ուշադրությունը պետք է կենտրոնացվի երկաթուղիների, ճանապարհների, նավահանգիստների, լոգիստիկ կենտրոնների և թվային ենթակառուցվածքների միասնական համակարգում ինտեգրման վրա:

 

Մաքսային և սահմանային ընթացակարգերի պարզեցումը նույնպես նշվում է որպես կարևոր գործոն: Միջին միջանցքի կենտրոնական հատվածում գտնվող Վրաստանի համար այս ուղղությունները ուղղակիորեն կապված են երթուղու թողունակության, արագության և մրցունակության աճի հետ:

 

Ուզբեկստանի հետաքրքրությունը Զանգեզուրի ուղղությամբ

 

Ուզբեկստանը քննարկում է Զանգեզուրի ուղղությամբ տրանսպորտային նախագծերին մասնակցելու հնարավորությունը, այդ թվում՝ Նախիջևանից Թուրքիա երկաթուղային կապի զարգացման հարցը։

 

Նոր երթուղիների ստեղծումը կարևոր է երկրի համար՝ միջազգային շուկաներ լրացուցիչ տրանսպորտային ելքեր ստանալու համար։ Քննարկվում են Կասպից ծովի ենթակառուցվածքների և լաստանավային հնարավորությունների զարգացումը, Ադրբեջանում երկաթուղային նախագծերին մասնակցությունը և Միջին միջանցքում լրացուցիչ հզորությունների զարգացման մեջ ներդրումները։

 

Զանգեզուրի ուղղության զարգացումը, իր հերթին, կնպաստի Հարավային Կովկասում Արևելք-Արևմուտք տրանսպորտային կապերի ընդլայնմանը։

 

CAREC. 25 տարի, 60.2 միլիարդ դոլար

 

Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության (CAREC) ծրագրի շրջանակներում վերջին 25 տարիների ընթացքում կատարված կուտակային ներդրումները հասել են 60.2 միլիարդ դոլարի։ Ծրագիրը սկզբնական հինգ երկրներից ընդլայնվել է մինչև 11 երկրների գործընկերություն։

 

Ներդրումների զգալի մասը ծախսվել է տրանսպորտային և էներգետիկ կապերի բարելավման և շուկա մուտք գործելու ընդլայնման վրա։ CAREC-ի հաջորդ փուլի առաջնահերթություններն են առևտրի և ներդրումների խթանումը, սահմանային ենթակառուցվածքների բարելավումը, ինչպես նաև էներգետիկ և թվային կապերի ամրապնդումը։

 

Փոթի-Ղազախստան-Հնդկաստան նոր երթուղի

 

Փոթիի նավահանգիստը դառնում է կարևոր օղակ Ղազախստանից Հնդկաստան նոր բեռնափոխադրման երթուղում։ Այս ուղղությունը ընդլայնում է Միջին միջանցքի աշխարհագրությունը և ստեղծում է հնարավորություն այն կապելու Հարավային Ասիայի շուկաների հետ։

 

2026 թվականի սեպտեմբերի 23-ին KTZ Express-ը հաստատեց ղազախական գյուղատնտեսական արտադրանքի՝ ոսպի առաջին խմբաքանակը դեպի Հնդկաստան։

 

Երթուղի՝ Ղազախստան → Ակտաու → Կասպից ծով → Ալյաթ, Ադրբեջան → Վրացական երկաթուղի → Փոթիի նավահանգիստ → Մունդրա նավահանգիստ, Հնդկաստան։

Այս ծրագրում Փոթին ծառայում է որպես Ղազախստանի ծովային դարպաս դեպի Հնդկաստանի շուկա։ Այս փուլում բեռնափոխադրումը փորձնական բնույթ է կրում, չնայած այն ցույց է տալիս Կենտրոնական Ասիայի բեռները Հարավային Ասիայի հետ Սև ծովի միջոցով կապելու տեխնիկական հնարավորությունները։

 

Երկկողմանի կայուն բեռնափոխադրման հոսքի ստեղծումը կարևոր է երթուղու հետագա զարգացման համար։ Հավանական բեռների թվում են հացահատիկային և լոբազգիներ, յուղատու մշակաբույսեր, հանքային և քիմիական արտադրանք, մետաղներ և այլ կոնտեյներային բեռներ։ Հակառակ ուղղությամբ հնարավոր է Հնդկաստանից տեղափոխել դեղագործական, քիմիական նյութեր, տեքստիլ և մեքենաշինություն։

 

Ներդրումներ Վրաստանի երկաթուղիներում

 

2027 թվականի պետական ​​բյուջեի նախագծի համաձայն՝ Վրաստանը նախատեսում է 2027-2030 թվականներին Միջին միջանցքի երկաթուղային ենթակառուցվածքներում ներդնել 890 միլիոն լարի (մոտավորապես 341.9 միլիոն դոլար):

 

Ներդրումներից 250 միլիոն լարին կծախսվի 2027 թվականին, 250 միլիոնը՝ 2028 թվականին, 160 միլիոնը՝ 2029 թվականին, իսկ 230 միլիոն լարին՝ 2030 թվականին:

 

Նախագիծը նպատակ ունի բարելավել երկաթուղու արդյունավետությունը և կլիմայական կայունությունը: Վրաստանի երկաթուղիները նաև նախատեսում են գնել 45 էլեկտրական բեռնատար շոգեքարշ և 10 էլեկտրական գնացք: Կառուցվելու է նաև նոր էլեկտրական ենթակայան՝ ենթակառուցվածքները արդիականացնելու և թողունակությունը մեծացնելու համար:

 

Տարածաշրջանային համակարգման ամրապնդումը, նոր երթուղիների մշակումը և առկա ենթակառուցվածքների արդյունավետ օգտագործումը լրացուցիչ հնարավորություններ են ստեղծում Միջին միջանցքի և Վրաստանի տարանցիկ գործառույթի ամրապնդման համար:

 

Աղբյուրներ՝
gbc.ge / bm.ge / adb.org / transcor.ge
report.az / finfly.news