Մետաքսի ճանապարհի դայջեստ | 4 հոկտ 2026

2026-10-04

 

CAMCA2026Բաքու

 

Հոկտեմբերի 1-2 Բաքվում, Ադրբեջանում տեղի ունեցավ  CAMCA տարածաշրջանային ֆորում 2026-ը, որը կրում էր «Աշխարհը և CAMCA-ն. խաչմերուկում գտնվող տարածաշրջան» խորագիրը, տեղի ունեցավ, -ը: Ֆորումը միավորել էր Կենտրոնական Ասիայի, Մոնղոլիայի, Կովկասի և Աֆղանստանի ներկայացուցիչների և նպատակ ուներ խթանել տարածաշրջանային երկխոսությունը, համագործակցությունը, տնտեսական կապերը, ներդրումները և կայուն աճը: Ծրագիրը ներառում էր Connecting CAMCA to the World: Building Regional and Global Economic Connectivity“, „Entrepreneurship in CAMCA: Scaling Regional Success“, „Culture, Identity and Regional Narratives“, „Unlocking CAMCA’s Growth Potential: The Policy Case for Regional Cooperation“, „Unlocking CAMCA’s Growth Potential: The Private Sector Advantage“ և ավարտական  „Statesmen’s Conversation: CAMCA’s Role in a Changing World“  թեմաներով նիստեր: Ֆորումին մասնակցել են տարածաշրջանի պետական ​​և դիվանագիտական ​​​​գործակալությունների ներկայացուցիչներ, բիզնես առաջնորդներ, ներդրողներ, ձեռնարկատերեր, միջազգային կազմակերպությունների փորձագետներ, ակադեմիական շրջանակների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ։

 

«Կովկասյան ճեպընթաց»՝ նոր զբոսաշրջային երկաթուղու հեռանկարներ

 

«Կովկասյան ճեպընթաց» անունով ուղևորատար զբոսաշրջային գնացքի գործարկումը Բաքու-Թբիլիսի-Բաթումի և Բաքու-Թբիլիսի-Կարս-Ստամբուլ-Եվրոպա երթուղիներով կարող է ստեղծել նոր զբոսաշրջային և տրանսպորտային հնարավորություններ Կովկասի և Եվրոպայի միջև։ Գաղափարն այն է, որ գնացքային ճանապարհորդությունն ինքնին վերածվի զբոսաշրջային ապրանքի՝ մեկ ուղևորությամբ կապելով Բաքուն, Թբիլիսին, Բաթումը, Կարսը, Ստամբուլը և եվրոպական ուղղությունները։ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու նախագիծը սկզբնապես նախատեսված էր բեռնափոխադրումների և ուղևորափոխադրումների համար։ Ադրբեջանն արդեն ունի Stadler-ի կողմից արտադրված հատուկ ուղևորատար գնացքներ, և Ախալքալաքի կայարանում տեղադրվել է 1520 և 1435 մմ լայնությունների միջև ավտոմատ փոխարկման համակարգ։ Համապատասխանաբար, նախագծի հնարավոր իրականացումը կապված է առկա ենթակառուցվածքների և շարժակազմի արդյունավետ օգտագործման, ինչպես նաև Վրաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի համապատասխան գերատեսչությունների միջև համաձայնագրի հետ։

 

Gnomon Wise –ի «Կովկասի տնտեսական եռամսյակային ակնարկը»

 

2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում Հարավային Կովկասի տնտեսությունը տարեկան աճել է 4.3%-ով՝ 2025 թվականի երկրորդ եռամսյակի 3.9%-ի համեմատ։ Ադրբեջանը զգալի ներդրում է ունեցել տնտեսական ակտիվության ամրապնդման գործում, հատկապես ծառայությունների և նավթի ոլորտներում աճի ֆոնին։ Տարածաշրջանի արտաքին առևտրի շրջանառությունը կազմել է 27.8 միլիարդ դոլար՝ տարեկան աճելով 18.8%-ով՝ արտահանումն աճել է 53.2%-ով, իսկ ներմուծումը՝ 7.7%-ով։ Առևտրային բանկերի կողմից տրամադրված վարկերը հասել են 72.45 միլիարդ դոլարի, ինչը տարեկան աճ է կազմում 19.3%-ով։ Նույն ժամանակահատվածում տարածաշրջանի միջին տարեկան գնաճը կազմել է 5.4%, ինչը, ըստ ուսումնասիրության, մնում է կենտրոնական բանկերի համար էական մարտահրավեր։

 

Հարավային Կովկասի առևտրի ակնարկ

 

Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի առևտրաշրջանառությունը առաջին ութ ամիսների ընթացքում կազմել է 65 296.8 միլիոն դոլար, որտեղ արտահանումը կազմել է 33,059.8 միլիոն դոլար, իսկ ներմուծումը՝ 32 237.0 միլիոն դոլար: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում արտաքին առևտրաշրջանառությունը կազմել է 61 236.1 միլիոն դոլար: Համապատասխանաբար, հունվար-օգոստոս ամիսներին տարածաշրջանի արտաքին առևտուրն աճել է 6.6%-ով: Այս տարվա օգոստոսին առևտրաշրջանառությունը կազմել է 8 266.0 միլիոն դոլար:

 

Այս տարվա առաջին ութ ամիսների ընթացքում Ադրբեջանի բաժինը առևտրային շրջանառության մեջ կազմել է 52.5%, մինչդեռ Վրաստանի և Հայաստանի բաժինները կազմել են համապատասխանաբար 27.2% և 20.3%:

 

Այս տարվա օգոստոսին առևտրաշրջանառությունը նախորդ տարվա նույն ամսվա համեմատ աճել է 15.8%-ով: Այս ժամանակահատվածում ամսական արտահանումն ու ներմուծումը կազմել են 4 202.5 միլիոն և 4 063.5 միլիոն դոլար։

 

Վրացական նավահանգիստների դերը Միջին միջանցքում

 

Միջին միջանցքում բեռների հոսքերի աճի ֆոնին, Վրաստանի համար կարևոր դեր է վերապահվում ինչպես Փոթիի, այնպես էլ Անակլիայի նավահանգիստների հզորությունների օգտագործումը։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ Փոթիի նավահանգիստն արդեն իսկ գործում է բարձր հզորությամբ, և Անակլիայի նավահանգստի զարգացումը կստեղծի լրացուցիչ հզորություն և մրցակցություն կոնտեյներային փոխադրումների ոլորտում։ «Վարձակալի» մոդելի շրջանակներում պետությունը ապահովում է հիմնական ենթակառուցվածքները, և նախատեսվում է մասնավոր կապիտալի ներգրավում տերմինալների կառավարման և զարգացման գործում. այս համատեքստում IFC-ն հետաքրքրված է Անակլիայի նավահանգստի տերմինալների կոնցեսիաներին հնարավոր մասնակցությամբ։ Զուգահեռաբար, Անակլիայի գործարկումից առաջ Փոթիի ենթակառուցվածքների և գործունեության բարելավումը կարևոր է նավահանգստի հզորությունների արդյունավետ բաշխման համար՝ տարանցիկ հոսքերի աճի պայմաններում։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ մինչև 2040 թվականը Միջին միջանցքի ներուժի օգտագործումը կարող է Վրաստանի տնտեսությունը մեծացնել լրացուցիչ 3.6%-ով և զբաղվածությունը՝ 0.79%-ով։

 

Աղբյուրներ՝
gnomonwise.org / transcor.ge
gnomonwise.org / bm.ge / camcaforum.org