«Մետաքսի ճանապարհի դայջեսթ» | Սեպտեմբերի 6-13, 2026

2026-09-13

Անատոլիա-վրացական գործարարների ասոցիացիա

 

ANAGİD-ը ներկայացվում է որպես նոր հարթակ, որը նպատակ ունի ամրապնդել Թուրքիայի և Վրաստանի միջև գործարար կապերը և ստեղծել նոր առևտրային և ներդրումային հնարավորություններ: Նախաձեռնությունը հիմնված է Թուրքիայի և Վրաստանի միջև սերտ տնտեսական հարաբերությունների վրա և ներառում է համագործակցություն առևտրի, ներդրումների, տրանսպորտի, էներգետիկայի, զբոսաշրջության և տարածաշրջանային լոգիստիկայի ոլորտներում: Հատուկ նշանակություն է տրվում Վրաստան-Թուրքիա տրանսպորտային կապերին, այդ թվում՝ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղուն, իսկ 2026 թվականին շեշտը դրվում է տնտեսական ինտեգրման, տարածաշրջանային կապի և բիզնեսների միջև ուղիղ հարաբերությունների խորացման վրա:

 

Վրաստանի միջազգային ծովային ֆորում

 

Սեպտեմբերի 7-8-ը Բաթումիում անցկացվեց միջազգային ծովային ֆորում, որը ծառայում է Վրաստանի՝ որպես ծովային երկրի կարգավիճակի ամրապնդմանը, «միջին միջանցքի» ներուժի ցուցադրմանը և տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի զարգացմանը: Ֆորումը տարածաշրջանի կարևոր քննարկման հարթակներից մեկն է ծովային և լոգիստիկ հարցերի շուրջ և այս տարի միավորում է մի քանի տասնյակ երկրներից ավելի քան 300 պատվիրակների:

 

Բեռների հերթեր նավահանգիստներում

 

Տրանսպորտային միջանցքի հետազոտական ​​կենտրոնի ղեկավար Պաատա Ցագարեիշվիլիի խոսքով՝

 

Բեռը բեռնվել է օգոստոսի 13-ին և դեռևս գտնվում է Ադրբեջանում: Բեռի վերջնական նպատակակետին՝ Ուզբեկստանին հասնելու համար կարող է պահանջվել մեկուկես-երկու ամիս: Ուշացման պատճառներից մեկը ադրբեջանական բեռներին տրված առաջնահերթությունն է, հատկապես Իրանից բեռնափոխադրումից հետո: Նրա գնահատմամբ՝ նման երկար ուշացումը վնասում է Միջին միջանցքի մրցունակությանը, և բեռների սեփականատերերը կարող են հրաժարվել այս երթուղուց ապագայում օգտվելուց:

 

Ցագարեիշվիլին նաև խոսում է ոչ պաշտոնական հարկերի խնդրի մասին: Միջին միջանցքի խնդիրը միայն ենթակառուցվածքները չեն. նավահանգիստներում բեռների հերթերը, առաջնահերթ խնդիրները և բյուրոկրատական/ոչ պաշտոնական ծախսերը զգալիորեն հետաձգում են տարանցումը:

 

Ճապոնական ներդրումները Վրաստանում

 

Ճապոնիա-Վրաստան խորհրդարանական բարեկամության խմբի նախագահ Իչիրո Այսավայի խոսքով՝ կան զգալի հնարավորություններ երկու երկրների միջև տնտեսական հարաբերությունները խորացնելու համար: Նրա խոսքով՝ կարևոր է ավելացնել ինչպես Վրաստանում ճապոնական ներդրումները, այնպես էլ երկկողմ առևտրաշրջանառությունը: Այսավայի խոսքով՝ Վրաստանը բիզնեսի համար բարենպաստ միջավայր ունեցող երկիր է, և Ճապոնիա-Վրաստան առևտրաարդյունաբերական պալատը կարևոր դեր է խաղում տնտեսական կապերի ամրապնդման գործում։

 

Եվրոպական բեռներ Միջին միջանցքում

 

Ադրբեջանական երկաթուղիները աշխատում են Եվրոպայից դեպի Արևելք բեռներ ներգրավելու ուղղությամբ՝ «Միջին միջանցքով»։ Ադրբեջանական կողմի կարծիքով, միջանցքի հիմնական մարտահրավերներից մեկը հակադարձ բեռների հոսքի ավելացումն է, այսինքն՝ Արևմուտքից դեպի Արևելք տեղափոխվող բեռների։ Այս ուղղությամբ ADY-ն ամրապնդում է համագործակցությունը եվրոպացի գործընկերների հետ՝ բեռնափոխադրումների ծավալը և «Միջին միջանցքի» մրցունակությունը մեծացնելու համար։

 

Փոթիի նավահանգստի ընդլայնում

 

APM Terminals-ի և Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարարության միջև Փոթիի նավահանգստի ընդլայնման նախագծի շուրջ բանակցությունները նախատեսվում է վերսկսել տարեվերջին։ Նախագիծը ծառայում է նավահանգստի թողունակության մեծացմանը և Վրաստանի տարանցիկ ներուժի ամրապնդմանը։ Զուգահեռաբար, APM Terminals-ը լրացուցիչ ներդրումներ է կատարում նավահանգստի ենթակառուցվածքներում, որի արդյունքում տարեվերջին թողունակությունը կհասնի 650,000 TEU-ի։ Նախատեսվում է նավահանգստի հետագա ընդլայնում մասնավոր ներդրումների միջոցով, և դրա իրականացումը կարևոր գործոն կլինի Վրաստանի մրցունակության բարձրացման գործում Միջին միջանցքում։

 

Հայ-թուրքական սահման

 

Երևանում կայացած հայ-թուրքական գործարար ֆորումում երկու երկրների գործարարները կոչ արեցին իշխանություններին բացել հայ-թուրքական ցամաքային սահմանը և պարզեցնել սահմանային անցման ընթացակարգերը, քանի որ դա կնպաստի առևտրի, ներդրումների, զբոսաշրջության և տարածաշրջանային տնտեսական կապերի զարգացմանը: Սակայն, քաղաքագետ Ռոբերտ Գևորգյանի խոսքով, սահմանի բացման հիմնական խոչընդոտը քաղաքական գործոններն են, մասնավորապես՝ Ադրբեջանի ազդեցությունը Թուրքիայի վրա: Նա ասաց, որ սահմանի բացումը կարող է զգալի տնտեսական առաջընթաց բերել, չնայած այս փուլում ճշգրիտ ժամկետները հայտնի չեն:

 

Թբիլիսիի ֆինանսական գագաթնաժողով

 

Հոկտեմբերի 27-28-ը Վրաստանում այս տարի կկայանա երկրորդ Թբիլիսիի ֆինանսական գագաթնաժողովը, որը համատեղ կազմակերպել են Վրաստանի Ազգային բանկը, Էկոնոմիկայի և կայուն զարգացման նախարարությունը և Սինգապուրի գլոբալ ֆինանսների և տեխնոլոգիաների ցանցը (GFTN): Տես հղումը՝ tbilisifinancesummit.gftn.co/register

 

Վրացական տարանցիկ բեռների 109% աճ

 

Վրաստանի տարածքով տեղափոխվող տարանցիկ բեռների ծավալը 2018-2025 թվականներին աճել է 109%-ով: Այս մասին ասվում է PMC հետազոտական ​​կենտրոնի զեկույցում: Բեռնափոխադրումների ամենաբարձր ցուցանիշը գրանցվել է 2024 թվականին և կազմել է 15.1 միլիոն տոննա, մինչդեռ 2025 թվականին ծավալը նվազել է 9.5%-ով և կազմել 13.7 միլիոն տոննա: Նվազման հիմնական պատճառը արևելք-արևմուտք երթուղով բեռնափոխադրումների 7.8%-ով նվազումն էր, որը կազմում է Վրաստանի տարանցիկ բեռների մոտ 70%-ը:

 

2025 թվականին Միջին միջանցքով տեղափոխվել է 4.6 միլիոն տոննա բեռ, ինչը 5%-ով պակաս է նախորդ տարվա համեմատ: Նվազումը հիմնականում նկատվել է ԵՄ-Ադրբեջան և ԵՄ-Կենտրոնական Ասիա ուղղություններով։

 

Տարանցիկ բեռնափոխադրումների 55%-ը կատարվել է ավտոմոբիլային, իսկ 45%-ը՝ երկաթուղային տրանսպորտով: 2018-2025 թվականներին ավտոմոբիլային տարանցումն աճել է 124.7%-ով, իսկ երկաթուղայինը՝ 93.2%-ով: Չնայած 2025 թվականի նվազմանը, երկարաժամկետ հեռանկարում բեռնափոխադրումների աճը վկայում է Վրաստանի տարանցիկ դերի ամրապնդման մասին։

 

Վրաստանի քաղաքացիական ավիացիայի գործակալություն

 

Գործակալությունը նշում է, որ երկիրը լիովին համապատասխանում է միջազգային պատժամիջոցներին, այդ թվում՝ ավիացիայի ոլորտում: Արտասահմանյան ավիաընկերություններին թույլտվություն տրամադրելիս գործակալությունը հաշվի է առնում ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների մեխանիզմները և OFAC-ի պատժամիջոցների ցուցակները: Համապատասխանաբար, Վրաստանը կգործի միջազգային պատժամիջոցների պահանջներին համապատասխան՝ ԱՄՆ-ի կողմից պատժամիջոցների տակ գտնվող ավիաընկերությունների նկատմամբ, որոնք թռիչքներ են իրականացնում Վրաստանի և Իրանի միջև։

 

Ռուսաստանից Հայաստան բեռներ

 

Մինչ օրս մոտավորապես՝

● 60 000 տոննա հացահատիկ (2025 թվականի նոյեմբերից մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 10-ը).

● Ավելի քան 9 000 տոննա պարարտանյութ.

● 1 414 տոննա պրոպան.

● 133 տոննա ալյումին.

● 1 114 տոննա ածուխ.

● 608 տոննա փայտանյութ։

 

Բեռնաշրջանառությունը Միջին միջանցքում

 

Ղազախստանի երկաթուղիների տվյալների համաձայն՝ 2026 թվականի հունվար-օգոստոս ամիսներին «Միջին միջանցքի» բեռնաշրջանառությունն աճել է 22%-ով, իսկ Արևելք-Արևմուտք ուղղությամբ տարանցիկ փոխադրումը՝ 55%-ով։ Միայն հունվար-հուլիս ամիսներին կոնտեյներային փոխադրումները կազմել են 36,000 TEU, ինչը 50%-ով ավելի է, քան 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում. այս ժամանակահատվածում երթուղով անցել է 350 կոնտեյներային գնացք՝ 2025 թվականի 192-ի փոխարեն։

 

Վրաստանի TOP  ներդրողը

 

2026 թվականի առաջին վեց ամիսներին 236 միլիոն դոլարի արտասահմանյան ուղղակի ներդրումներով Չինաստանը Վրաստանի ԱՌԱՋԱՏԱՐ ներդրողն է: Հաշվետու ժամանակահատվածում չինական արտասահմանյան ուղղակի ներդրումների ամենամեծ ծավալը ներդրվել է ֆինանսական և ապահովագրական ոլորտում: Ֆինանսական ոլորտում չինական ներդրումների կտրուկ աճը կապված է այս տարվա գարնանը չինական Hualing Group-ի դուստր ձեռնարկության՝ Basisbank-ի կողմից Liberty Bank-ի ձեռքբերման հետ:

 

ADY-ն ընդլայնում է կապերը Չինաստանի հետ

 

Ադրբեջանի երկաթուղիները (ADY) նախատեսում են ընդլայնել համագործակցությունը չինական առաջատար նավահանգիստների և տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ՝ Միջին միջանցքով բեռնափոխադրումների ավելացման և Չինաստան-Ադրբեջան-Եվրոպա կապը ամրապնդելու նպատակով: Հանդիպումների ժամանակ քննարկվել են Շանհայից Եվրոպա կանոնավոր կոնտեյներային փոխադրումների ընդլայնումը, Լյանյունգանգ-Բաքու երթուղու զարգացումը և բլոկային գնացքների ավելացումը: Ուշադրություն է դարձվել նաև նավահանգստային և երկաթուղային գործողությունների թվային վերափոխմանը և «խելացի նավահանգստային» տեխնոլոգիաներին, որոնք պետք է օգնեն բարելավել տարանցման ժամանակը և լոգիստիկ գործընթացները:

 

Ուղևորային երթևեկություն Կասպից ծովում

 

Ղազախստանը և Ադրբեջանը կվերականգնեն կանոնավոր ուղևորային ծովային երթևեկությունը Ակտաուի և Բաքվի նավահանգիստների միջև, ինչը կամրապնդի զբոսաշրջային կապերը և կմեծացնի Կասպից ծովում տեղաշարժը: Նախաձեռնությունը կապված է նաև Միջին միջանցքի զարգացման հետ, որը կապում է Կենտրոնական Ասիան Հարավային Կովկասի և եվրոպական շուկաների հետ: Երթուղին դադարեցվել էր 2020 թվականին համավարակի պատճառով։

 

Հայ-չեխական համագործակցություն

 

Հայստանը և Չեխիան աշխատում են խորացնել համագործակցությունը տրանսպորտի, էներգետիկայի և արդյունաբերության ոլորտներում: Կողմերը, ի թիվս այլ բաների, քննարկում են չեխական սարքավորումները Հայաստանում նոր մետրոյի կայարանի կառուցման համար օգտագործելու հնարավորությունը, միաժամանակ նախատեսվում է ընդլայնել գործող համաձայնագրերը և որոնել նոր նախագծեր: ՀՀ նախագահի խոսքով՝ հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԵՄ երկրների հետ առևտրատնտեսական կապերի ամրապնդմանը, շուկաների դիվերսիֆիկացմանը և բիզնեսների միջև ուղղակի համագործակցության զարգացմանը։

 

Անակլիայի նավահանգիստը կմիանա երկաթուղուն

 

Վրացական երկաթուղիները կկառուցեն ամբողջովին նոր, էլեկտրաֆիկացված 18 կմ երկարությամբ երկաթուղային գիծ և նոր երկաթուղային կայարան՝ Անակլիայի խորջրյա նավահանգիստ մուտք գործելու համար: Նախագծի մրցույթը կհայտարարվի Համաշխարհային բանկի կանոնակարգերին համապատասխան, և նոր ենթակառուցվածքը կկապի Անակլիայի նավահանգիստը Վրաստանի գործող երկաթուղային ցանցին։

 

Նոր պահեստների անհրաժեշտություն

 

Wondernet-ի գործադիր տնօրեն Մամուկա Մուրջիկնելին նշել է, որ Միջին միջանցքի զարգացմանը զուգընթաց անհրաժեշտ է ստեղծել նոր պահեստային ենթակառուցվածքներ Վրաստանի նավահանգիստներում։ Նրա խոսքով՝ բեռնաշրջանառության աճի պատճառով առկա տարածքները այլևս չեն կարող սպասարկել որոշ բեռներ, հետևաբար, անհրաժեշտ է նավահանգիստների, երկաթուղիների և այլ լոգիստիկ ենթակառուցվածքների համատեղ զարգացում։

 

Նոր էներգետիկ միջանցքներ

 

Ադրբեջանն ու Թուրքիան պլանավորում են ընդլայնել իրենց երկարատև ռազմավարական համագործակցությունը էներգետիկ ոլորտում: Նավթի և գազի նախագծերի հետ մեկտեղ, վերականգնվող էներգիայի և էլեկտրաէներգիայի արտահանումը դիտարկվում են որպես գործընկերության նոր ոլորտներ: Գործող ենթակառուցվածքների զարգացումը մեծացրել է Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա էներգետիկ կամրջի հզորությունը և ստեղծել է հնարավորություն՝ էլեկտրաէներգիա փոխանակելու եվրոպական շուկաների հետ թուրքական ցանցի միջոցով:

 

Նախիջևանը դիտարկվում է որպես կանաչ էներգիայի արտահանման ուղղություններից մեկը: Նախատեսվում է զարգացնել էլեկտրահաղորդման գծեր և ենթակայաններ, որոնք կնպաստեն Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգի կապին Նախիջևանի հետ և կանաչ էներգիայի փոխանցմանը Թուրքիա: TRIPP-ի էներգետիկ բաղադրիչը ներառում է նոր ենթակառուցվածքների ստեղծումը Սյունիքի մարզով, իսկ 1000 ՄՎտ հզորությամբ Ջեբրաիլ-Աղբանդի էլեկտրահաղորդման գծի կառուցումը մոտենում է ավարտին:

 

Զուգահեռաբար, Թուրքիան և Ադրբեջանը մշակում են էլեկտրաէներգիայի նոր փոխկապակցման նախագիծ, որը ոչ պաշտոնապես կոչվում է «Էլեկտրական TANAP»: Նախագիծը նպատակ ունի միացնել Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Վրաստանի և Բուլղարիայի էներգետիկ համակարգերը և զարգացնել կանաչ էլեկտրաէներգիայի տարածաշրջանային առևտուրը: COP31-ի շրջանակներում նախատեսվում է համաձայնագրի ստորագրում:

 

Աղբյուրներ՝
anagid.org / gurcuhaber.com / gbc.ge
share.google / bm.ge / imedinews.ge / bm.ge
bm.ge / bm.ge / jam-news.net / bpn.ge
facebook.com / bp.ge/ caliber.az / bm.ge
bm.ge / businessinsider.ge / bm.ge / caliber.az
businessinsider.ge / businessinsider.ge