Թուրքմենստանի և Վրաստանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքների վերանայում

2025-08-20

Թուրքմենստանի արագընթաց մայրուղու կառուցումը 2019 թվականին սկսելուց ի վեր, 312 կմ երկարությամբ հատված է շահագործման հանձնվել հինգ տարուց էլ պակաս ժամանակահատվածում՝ 2024-ից մինչև 2024 թվականը։

Այս ցուցանիշի համաձայն, Թուրքմենստանում արագընթաց մայրուղու շինարարության ինտենսիվությունը տարեկան միջինում կազմում է 62 կմ։

Համեմատության համար, Վրաստանում Արևելք-Արևմուտք արագընթաց մայրուղու շինարարությունը սկսվել է 2007 թվականին, և մինչև 2024 թվականը հատվածի միայն 300 կմ-ն էր շահագործման հանձնվել, ինչը համապատասխանում է տարեկան միջինում 18 կմ-ի։

Փաստորեն, Թուրքմենստանը իր սեփական արագընթաց մայրուղու ենթակառուցվածքը կառուցում է Վրաստանից 3,5 անգամ ավելի արագ տեմպերով։

Նման համեմատության հիման վրա կարելի է եզրակացնել, թե որքան դանդաղ է զարգանում Վրաստանի տրանսպորտային ենթակառուցվածքը։

Հատկանշական է, որ Վրաստանում ճանապարհային ենթակառուցվածքների շինարարության ցածր տեմպը անմիջականորեն ազդում է Վրաստանի դիրքորոշման վրա, որը որոշվում է Համաշխարհային բանկի լոգիստիկ կատարողականի ինդեքսով (LPI):

Օրինակ՝ լոգիստիկ կատարողականի ինդեքսի (LPI) ենթակառուցվածքների ցուցանիշի համաձայն՝ Վրաստանը աշխարհում զբաղեցնում է 108-րդ տեղը, ինչը, բնականաբար, բավարար արդյունք չէ տարանցիկ հավակնություններ ունեցող երկրի համար։

Համաշխարհային բանկի ենթակառուցվածքների բաղադրիչում Վրաստանը հետ է մնում տարածաշրջանի գրեթե բոլոր երկրներից։ Համեմատության համար՝ Թուրքիան զբաղեցնում է 43-րդ տեղը, Բելառուսը՝ 68-րդը, Հայաստանը՝ 76-րդը, Ղազախստանն ու Տաջիկստանը՝ 80-րդը, իսկ Ուզբեկստանն ու Ղրղզստանը՝ 89-րդը։

Փաստորեն, տարածաշրջանի երկրների շարքում Վրաստանը ենթակառուցվածքների առումով ավելի լավ դիրք է գրավում, քան միայն Մոլդովան (132-րդ տեղը)։

Այս համեմատությունը բավարար է, որպեսզի հստակ տեսնենք, թե որքան արագ են հարևան երկրները զարգացնում իրենց սեփական ենթակառուցվածքները։

2025 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ Թուրքմենստանը, Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԶԲ) ֆինանսական աջակցությամբ, ներգրավել է 5.3 միլիարդ դոլարի ներդրումներ սեփական տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, այդ թվում՝ արագընթաց տարանցիկ մայրուղու կառուցման համար։

Բնականաբար, մենք պետք է մեկընդմիշտ վերջ դնենք այն կարծիքին, որ եթե երկիրը նավթի կամ գազի պաշարներ ունի, ապա այն ապահովված է ֆինանսական հոսքերով, և սա որոշումների կայացման գործում գերիշխող փաստարկն է։

Այս կարծիքին հակառակ, Թուրքմենստանի օրինակը հստակ ապացույց է այն բանի, թե որքան արդյունավետ և կարճ ժամանակում է տվյալ պետությունը կլանում բանկային և ֆինանսական հաստատություններից ստացված ներդրումները։

Տեղեկատվություն՝ transcor.ge