Թուրքմենստանի տարանցիկ ներուժը Թուրքմենբաշի նավահանգստի հնարավորություններով

2026-07-17

Թուրքմենստանը կենտրոնանում է Թուրքմենբաշի նավահանգստի հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործման վրա՝ իր տարանցիկ ներուժը զարգացնելու համար։

 

Ներկայումս Ղազախստանը առաջատարն է Կենտրոնական Ասիայի երկրների և Եվրամիության միջև բեռնափոխադրումների ոլորտում՝ կազմելով ընդհանուր բեռնաշրջանառության 93.3%-ը։ Մյուս երկրները զգալիորեն հետ են մնում նրանից, մասնավորապես՝ Թուրքմենստանը Ղազախստանին հաջորդում է 3% մասնաբաժնով, ապա Ուզբեկստանը՝ 2.3% մասնաբաժնով, Ղրղզստանը՝ 1.1% և վերջապես՝ Տաջիկստանը՝ 0.3%։

 

Թուրքմենստանում հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծովային ոլորտի արդիականացմանը և Թուրքմենբաշի միջազգային նավահանգստի հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործմանը։

 

Թուրքմենստանի կողմից Թուրքմենբաշի նավահանգստի հնարավորությունների զարգացման վրա կենտրոնացումը կարևոր է Վրաստանի միջանցքով բեռների հոսքերի ներգրավման առումով։

 

Թուրքմենստանը նախատեսում է Թուրքմենբաշի միջազգային նավահանգիստը վերածել Կասպյան տարածաշրջանի նավաշինության և բարձր տեխնոլոգիական լոգիստիկայի ամենամեծ կենտրոնի։ Կանխատեսումների համաձայն՝ նավահանգստի տարեկան բեռնաշրջանառությունը մինչև 2030 թվականը կհասնի 12-15 միլիոն տոննայի։

 

2025 թվականին նավահանգստի բեռնաշրջանառությունը կազմել է 7.3 միլիոն տոննա, ինչը 15.2%-ով ավելի է, քան 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածում գրանցված ցուցանիշը։ Ընդհանուր ծավալից արտահանման բեռը կազմել է 4.5 միլիոն տոննա (61%), ներմուծման բեռը՝ 1.5 միլիոն տոննա (21%), իսկ տարանցիկ բեռը՝ 1.3 միլիոն տոննա (18%)։

 

Կանխատեսումների համաձայն՝ 2026 թվականին Թուրքմենբաշի նավահանգստի հզորությունը կհասնի 8.4 միլիոն տոննայի (որը 15%-ով ավելի է 2025 թվականի համեմատ)։ Նման զգալի աճը հիմնականում պայմանավորված է Ադրբեջանի և Վրաստանի հետ կնքված համաձայնագրերով։

 

Բեռնաշրջանառության ընդհանուր ծավալի աճի հետ մեկտեղ, կանխատեսվում է, որ տարանցիկ բեռնափոխադրումների ծավալը կաճի 25%-ով։ Կարևոր է, որ կոնտեյներային բեռնափոխադրումների ծավալը կաճի 40%-ով և կհասնի 4500 TEU-ի։

 

Ադրբեջանի և Վրաստանի լոգիստիկ ընկերությունների հետ կնքված բազմամոդալ համաձայնագրերի շնորհիվ, Չինաստանից Եվրոպա բեռների առաքման ժամանակը Թուրքմենբաշի նավահանգստով Տրանսկասպյան երթուղով կկրճատվի մինչև 12-15 օր, իսկ նավահանգստի տարանցիկ եկամուտները տարեկան կաճի 10-12%-ով։

 

Թուրքմենստանի առևտրային նավատորմը, որը բաղկացած է 20 ժամանակակից նավերից, 2025 թվականին Կասպից ծովի տարածքում տեղափոխել է 2.5 միլիոն տոննա բեռ, վերամշակել 20,267 մեքենա և 3,207 կոնտեյներ։

 

Թուրքմենստանը համակարգված կերպով ընդլայնում է իր ռազմածովային նավատորմը։ Նավաշինության ոլորտում «Բալկան» նավաշինարարական և նավանորոգման գործարանը համաձայնագրեր է կնքել հարավկորեական «Կորյո Շիփբիլդինգ» ընկերության հետ։ Նոր չոր բեռնատար նավերի վերջերս շահագործման հանձնելու շնորհիվ ազգային նավատորմի բեռնունակությունը կաճի մինչև 12,200 տոննա։

 

Նավերի կառուցումը տեղական ձեռնարկություններում, ի տարբերություն դրանք արտասահմանից գնելու, թույլ է տալիս 15-20% ֆինանսական խնայողություններ կատարել։ Տեղական նավաշինարանը նախատեսում է կատարել հարևան երկրների պատվերները սկսած 2028 թվականից։

 

Կարևոր իրադարձություններից մեկը վերջերս Թուրքմենբաշիի Բալկանյան նավաշինության և նավերի վերանորոգման գործարանում կառուցված առաջին չոր բեռնատար նավի՝ «Տրանսալպի» շահագործման հանձնումն էր։

 

6100 տոննա բեռնատարողությամբ և մինչև 240 կոնտեյներ տեղափոխելու ունակությամբ նավն արդեն իսկ ներգրավված է հարևան երկրների հետ լոգիստիկ գործողություններում։ Մոտ ապագայում շահագործման կհանձնվի ևս մեկ բեռնատար նավ՝ «Մենզիլը», որը կընդլայնի երկրի առևտրային նավատորմի հնարավորությունները։

 

Թուրքմենստանում իրականացվում են խոշորածավալ նախագծեր՝ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների արդիականացման, բեռնափոխադրումների ծավալների ավելացման և միջազգային տարանցիկ երթուղիների ընդլայնման համար։

 

transcor.ge