Եվրոպական Միության վրացի նախաձեռնողը

2026-05-09

Ֆրանսիացի պետական ​​գործիչ Ռոբերտ Շումանը 1950 թվականի մայիսի 9-ին առաջ քաշեց եվրոպական ինտեգրման գաղափարը։

 

Միխեիլ Մուսխելիշվիլին այն վրացիներից մեկն էր, ովքեր պաշտպանում էին Եվրոպական Միության ստեղծումը և եվրոպական երկրների միջև սահմանների վերացումը։ Նա շատ ավելի առաջ էր իր ժամանակից և, տարված Եվրագոտու կամ Եվրոպական Միության գաղափարով, բազմաթիվ աշխատություններ նվիրեց եվրոպական ֆեդերալիզմին և ֆեդերալիստական ​​շարժմանը։ Հատկանշական է, որ նրա վերջին մենագրությունը կոչվում էր «Ֆեդերալ կառուցվածքներ»։

 

1950 թվականի օգոստոսի 6-ին Ստրասբուրգում, Եվրոպական համաժողովի բացումից մեկ օր առաջ, 8 եվրոպական երկրներից 300 ուսանողներ՝ Եվրամիության կրքոտ նախաձեռնող Միշել Մուշելի և երեք այլ պրոֆեսորների գլխավորությամբ, քանդեցին ֆրանս-գերմանական սահմանային ենթակառուցվածքները և բարձրացրին միավորված Եվրոպայի դրոշը։ «Մենք միայն մի փոքրիկ խարույկ ենք վառել։ Մեծ կրակը հիմա պետք է վառվի Ստրասբուրգում, որպեսզի եվրոպացիների սրտերը նույնպես բոցավառվեն», - այդ ժամանակ ասել էր Միշել Մուշելը...

 

1940-ից 1945 թվականներին Միշել Մուշելը ապրել է Եգիպտոսում և դասախոսություններ է կարդացել Կահիրեի Ֆուադ համալսարանում։ 1948 թվականից նա Ստրասբուրգի համալսարանի իրավաբանական, քաղաքագիտական ​​և տնտեսական գիտությունների ֆակուլտետի պրոֆեսոր էր։ 1959 թվականին նա հիմնադրել է Խորհրդային Միության և Արևելյան Եվրոպայի երկրների հետազոտական ​​կենտրոնը, որը ղեկավարել է մինչև կյանքի վերջը։ 1953–1964 թվականներին նա դասախոսություններ է կարդացել ԱՄՆ-ի համալսարաններում որպես հրավիրված պրոֆեսոր։ Նա նաև հրավիրվել է Գերմանիա, Շվեյցարիա և Սկանդինավյան երկրներ։

 

Միխեիլ Մուսխելիշվիլիի աշխատանքից չորս կարևոր փաստ.

 

- 1948 թվականին ֆրանսիացի սահմանադրագետ Ստեֆան Գաստոնի հետ միասին նա ստեղծել է Եվրոպական դաշնային սահմանադրության նախագիծ, որի կարևոր դրույթները արտացոլվում են ժամանակակից Եվրոպական Միության իրավունքում։ Սահմանադրության նախագծում մանրամասնորեն շարադրված են քաղաքական և սոցիալական ժողովրդավարության սկզբունքները, որոնք հիմնված են խաղաղության և սոցիալական արդարության վրա՝ դաշնության միասնության և դաշնակից պետությունների բազմազանության մեջ։

 

- Միասնական եվրոպական շուկայի ստեղծման և Եվրոպական Միության ինստիտուտների ստեղծման գաղափարը։

 

- Եվրոպայում սահմանների վերացման հայեցակարգը, որն իրականացվեց «Շենգենյան գոտու» տեսքով, որը փաստացի վերացրեց սահմանները Եվրամիությունում։

 

- Եվրոպական կրթական տարածքի արդիականացում և եվրոպական կրթական համակարգերի ու ծրագրերի ներդաշնակեցում՝ նման «Բոլոնիայի գործընթացին»։

 

Միշել Մուսխելը հայտնի իրավաբան էր և մի շարք միավորումների անդամ և ղեկավար՝ Եվրոպական ժողովրդական կոնգրեսի նախագահ, Դաշնային եվրոպական շարժման կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Եվրոպայի ձևավորման միջազգային կենտրոնի բյուրոյի փոխնախագահ, Եվրոպական համալսարանների ասոցիացիայի հիմնադիր և գլխավոր քարտուղար։

Աղբյուր՝ nplg.gov.ge; netgazeti.ge