Վրաց և հայ ժողովուրդները սերտորեն կապված են միմյանց հետ

2026-04-03

«Վրաց և հայ ժողովուրդները՝ այս երկու մեծ ու հին մշակույթի տեր ազգերը, սերտորեն կապված են միմյանց հետ։

 

Այս կապը չափվում է ոչ թե տարիներով, ոչ թե դարերով, այլ հազարամյակներով։ Հազարամյակներ շարունակ վրաց և հայ ժողովուրդները միավորվել են ոչ միայն աշխարհագրական մոտիկությամբ։ Սա, իհարկե, քիչ է. նրանց միավորել է ավելին՝ մշակութային ազգակցությունը։ Ավելին՝ նրանք ունեցել են ընդհանուր պատմական ուղի։

 

Պատմությունը վրաց և հայ ժողովուրդներին հանձնարարել է բնակություն հաստատել Կովկասում՝ այն սահմանին, որտեղ Արևելքի և Արևմուտքի մշակութային աշխարհների սահմանները հնագույն ժամանակներից ի վեր դիպչել են միմյանց։

 

Սա է ուղղորդել այս երկու եղբայրական ժողովուրդների պատմական ճակատագիրը։ Վրաց և հայ ժողովուրդները պետք է համատեղ աշխատեին՝ նմանատիպ պատմական պայմաններում՝ և՛ մշակութային շինարարություն իրականացնելու, և՛ իրենց ազգային ինքնությունը պահպանելու համար պայքարելու համար։

 

Որոշակի ժամանակահատվածում վրաց և հայ ժողովուրդները հաստատակամորեն ընդունեցին արևմտյան մշակույթի կողմնորոշումը, և Վրաստանն ու Հայաստանը դարեր շարունակ արևմտյան մշակույթի սահմանային դիրքեր էին Արևելքի դարպասների մոտ։ Վրաց և հայ ժողովուրդների պատմական արկածախնդրությունը նշանավորվում է բազմաթիվ փոթորիկներով։

 

Եվ երբ մենք ծանոթանում ենք վրաց և հայ ժողովուրդների պատմության հերոսությամբ դրոշմված էջերին, մենք լցվում ենք հպարտության զգացումով այս երկու ազգակից ժողովուրդների մեծ իմաստության համար՝ շահերի միասնության գիտակցության, եղբայրական համագործակցության, որով այս երկու ժողովուրդները զբաղվում էին Արևելքի ծայրամասում՝ պատմական հանգամանքների պատճառով մեկուսացված՝ օտար միջավայրում։

 

Անցյալում քիչ են երկու ազգերի միջև այնպիսի սերտ, պատմական շփման օրինակները, ինչպիսին մեզ ներկայացնում է Վրաստանի և Հայաստանի հին պատմությունը։

 

Իհարկե, պատահական չէր, որ վրաց և հայ ժողովուրդները քրիստոնեություն ընդունեցին միաժամանակ՝ 4-րդ դարում, դրանով իսկ արտահայտելով իրենց ազգակցությունն ու կապը արևմտյան, եվրոպական աշխարհի հետ։

 

Այդ ժամանակվանից ի վեր՝ 4-րդ դարից մինչև 7-րդ դարերը, վրաց և հայ ժողովուրդները ստիպված են եղել միասին պայքարել՝ իրենց ազգային ինքնությունը պահպանելու համար Իրանի կայսրության ներխուժման դեմ: Եվ եթե հայ ժողովուրդը ջերմությամբ է հիշում 5-րդ դարի հերոս Մեծ Վարդանի անունը, որը մյուս հայ հերոսների հետ միասին զոհաբերվեց Հայաստանի համար Ավարայրի հիշարժան ճակատամարտում՝ իրանցի ագրեսորների դեմ, վրաց ժողովրդի հիշողությունը նույնքան ջերմությամբ է փորագրված 5-րդ դարի հերոս Մեծ Գորգասարացու դեմքով:

 

Այնուհետև, սկսած 7-րդ դարի կեսերից, Հայաստանն ու Վրաստանը միասին ապրեցին արաբական ներխուժումը: Վրաստանում և Հայաստանում արաբական բռնության դեմ պայքարի կրակը մեկից ավելի անգամ վառվեց: Վրաց և հայ ժողովուրդները չեն ծնվել ստրկության համար: Արաբական տիրապետությունը չկարողացավ կոտրել հերոսական վրաց և հերոսական հայ ազգերին, նրանք դիմացան արաբական տիրապետության դժվարություններին, և դրանից հետո Վրաստանի և Հայաստանի պետական ​​վերածնունդը նորից սկսվում է, նորից սկսվում է միաժամանակ:

 

Եվ երբ մենք ծանոթանում ենք այս դարաշրջանի պատմական փաստաթղթերին, կամ գոնե դարաշրջանի հուշարձաններին, նյութական մշակույթի այն հոյակապ հուշարձաններին, որոնցով ծածկված են Վրաստանի և Հայաստանի հողերը, մենք տեսնում ենք, թե որքան շատ ընդհանրություններ ունեն Վրաստանն ու Հայաստանը՝ թե՛ իրենց պատմական արկածներում, թե՛ իրենց մշակույթում»։

 

Պավել Ինգորոկվա, վրացի պատմաբան, Ռուսթավելիագետ