silk-road
Արևելյան գործընկերությունը 2026 թվականին
2026-11-08
2026
թվականը Արևելյան գործընկերության համար (Eastern Partnership — EaP)
դարձել է քաղաքական և աշխարհաքաղաքական նշանակալի փոփոխությունների ժամանակաշրջան։ Եվրոպական Միության և Արևելյան Եվրոպայի վեց
գործընկեր երկրների՝ Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Հայաստանի, Ադրբեջանի և Բելառուսի
միջև հարաբերությունները զարգանում են քաղաքական և եվրոպական ձգտումների ավելի ու ավելի
տարբերվող ֆոնին։
2026 թվականի հիմնական օրակարգը ներառում է
եվրոպական ինտեգրացիան, տարածաշրջանային անվտանգությունը, ժողովրդավարական կայունությունը,
տնտեսական համագործակցությունը և տրանսպորտային կապը։
Կարևոր
քաղաքական հանդիպումներ և միջոցառումներ
Մարտի
19 ՝ Երևան։ Ընդլայնման և Արևելյան գործընկերության հարցերով
ԵՄ հանձնակատար Մարտա Կոսման հանդիպել է ՀՀ փոխվարչապետ Մեհր Գրիգորյանի հետ՝ քննարկելու
ԵՄ-ՀՀ հարաբերությունների խորացումը, Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորումը
և տարածաշրջանային կապը։ Հանդիպումը ԵՄ-ՀՀ առաջին գագաթնաժողովի նախապատրաստական աշխատանքների մի մասն էր։
Մայիսի
4 ՝ Երևան։ Եվրոպական քաղաքական միության 8-րդ գագաթնաժողովը
տեղի է ունեցել Հայաստանում՝ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստայի և ՀՀ վարչապետ
Նիկոլ Փաշինյանի համանախագահությամբ։ Հանդիպմանը մասնակցել են Եվրոպայի և այլ երկրների
առաջնորդներ։ Նրանց թվում էին Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին, Մեծ Բրիտանիայի
վարչապետ Քեյր Սթարմերը, Շվեյցարիայի նախագահ Գայ Պառլամենտինը և Կանադայի վարչապետ
Մարկ Քարնին։ Քննարկված հիմնական հարցերն էին եվրոպական անվտանգությունը, ժողովրդավարական
կայունությունը, էներգետիկան և տրանսպորտային կապերը։
Մայիսի
4-5՝ ԵՄ-Հայաստան առաջին գագաթնաժողով։ Երևանում տեղի ունեցավ պատմական հանդիպում
Նիկոլ Փաշինյանի, Անտոնիո Կոստայի և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր
Լեյենի միջև։ Գագաթնաժողովի ընթացքում ստորագրվեց ԵՄ-ՀՀ կապակցման գործընկերության
համաձայնագիրը, որը ներառում է տրանսպորտը, էներգետիկան և թվային համագործակցությունը։
Մեկնարկեց նաև բարձր մակարդակի տրանսպորտային երկխոսություն։
Հունիսի
22 ՝Բրյուսել։ Տեղի ունեցավ ԵՄ-Մոլդովա երկրորդ գագաթնաժողովը։
Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան և Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը հանդիպեցին Մոլդովայի
նախագահ Մայա Սանդուի հետ։ Կողմերը քննարկեցին Մոլդովայի եվրոպական ինտեգրումը, տնտեսական
համագործակցությունը, էներգետիկ անվտանգությունը և տրանսպորտային ենթակառուցվածքները։
Հոկտեմբերի
13 ՝ Վարշավա։ ՀՀ արտաքին գործերի նախարար արարատ Միրզոյանը
մասնակցեց Վարշավայի անվտանգության ֆորումում կայացած «ԵՄ Արևելյան գործընկերության
վերաիմաստավորում» քննարկմանը։ Նա ներկայացրեց Արևելյան գործընկերության վերականգնման
տեսլականը և ընդգծեց, որ նախաձեռնությունը պետք է հարմարվի նոր աշխարհաքաղաքական իրողություններին:
Նրա ելույթի հիմնական ուղղություններն էին ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդումը՝
հաշվի առնելով յուրաքանչյուր գործընկեր երկրի տարբեր եվրոպական ձգտումները, և Հարավային
Կովկասում տրանսպորտային կապի զարգացումը։
2026
թվականի այլ կարևոր իրադարձություններ
Հունվարի
29՝ Եվրամիությունը
հաստատեց Եվրոպական խաղաղության հիմնադրամի շրջանակներում Հայաստանի զինված ուժերին
տրամադրվող 30 միլիոն եվրոյի օգնության երկրորդ փաթեթը։
Մարտի
6՝ Եվրահանձնաժողովը կասեցրեց Վրաստանի դիվանագիտական,
ծառայողական և պաշտոնական անձնագրերի տերերի համար Շենգենյան գոտի առանց վիզայի ճանապարհորդությունը:
Այս որոշումը առանց վիզայի ռեժիմի կասեցման նոր մեխանիզմի առաջին կիրառումն էր։
Ապրիլի
21՝ Եվրամիությունը որոշեց Հայաստանում ստեղծել քաղաքացիական գործընկերության
նոր առաքելություն, որը նպատակաուղղված է երկրի դիմադրողականության և ճգնաժամերի կառավարման
կարողությունների ամրապնդմանը։
Հունիսի 15՝ Մոլդովան
բացում է ԵՄ-ի հետ անդամակցության բանակցությունների առաջին, հիմնարար հարցերի խումբը։
Հունվարի 1՝ ԵՄ-ի «Տանը շրջող» բջջային ռոումինգի
ռեժիմը տարածվում է Մոլդովայի և Ուկրաինայի վրա։
Արևելյան գործընկերության ապագան
2026
թվականի հիմնական հարցերից մեկը Արևելյան գործընկերության մոդելի թարմացումն է։ Վեց
գործընկեր երկրների տարբեր քաղաքական իրավիճակները և եվրոպական ձգտումները օրակարգում
են դնում համագործակցության ավելի ճկուն ձևաչափի անհրաժեշտությունը։
Այս
գործընթացի կարևոր մասը կլինի տրանսպորտային կապը։ Հայաստանի «Խաղաղության խաչմերուկ»
նախաձեռնությունը, ԵՄ-ՀՀ կապակցման գործընկերությունը, Սևծովյան տրանսպորտային կապերը
և Միջին միջանցքի զարգացումը հատուկ նշանակություն են ստանում Հարավային Կովկասի ուղղությամբ։
Նոյեմբերի 24-26՝ Քիշնև։ Նախատեսվում է Արևելյան գործընկերության քաղաքացիական
հասարակության 2026 թվականի գագաթնաժողովը, որը կմիավորի քաղաքացիական հասարակության,
ԵՄ ինստիտուտների և գործընկեր երկրների ներկայացուցիչներին։ Օրակարգում են Եվրոպայի
ընդլայնումը, Արևելյան գործընկերության ապագան, կապակցվածությունը, խաղաղությունը և
անվտանգությունը։
Եզրակացություն
2026
թվականին Արևելյան գործընկերությունը աստիճանաբար կվերածվի քաղաքական և տնտեսական համագործակցության
ավելի տարբերակված տարածքի: Հայաստանի և Մոլդովայի հետ բարձր մակարդակի ինտենսիվ երկխոսությունը,
Ուկրաինայի եվրոպական ինտեգրումը, Վրաստանի հետ քաղաքական դժվարությունները և տարածաշրջանային
տրանսպորտային նախագծերը կորոշեն նախաձեռնության ապագան:
Արևելյան
գործընկերության հետագա զարգացման համար կարևոր կլինի ոչ միայն ԵՄ-ի հետ քաղաքական
և տնտեսական մերձեցման հասնելը, այլև Բալթյան, Սևծովյան և Կասպից ծովի տարածաշրջանները
միասնական տրանսպորտային և տնտեսական տարածքի մեջ միավորելը:
Նշում.
Հոդվածը արտացոլում է մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 8-ը հաստատված և նոյեմբերին նախատեսված
միջոցառումները: Արևելյան գործընկերության շրջանակներում անցկացված երկկողմ գագաթնաժողովները
և Եվրոպական քաղաքական միության հանդիպումները տարբեր ձևաչափեր ունեն:
TRACECA.GE
Աղբյուրներ՝
enlargement.ec.europa.eu
consilium.europa.eu
consilium.europa.eu
euronews.com
enlargement.ec.europa.eu
hetq.am
enlargement.ec.europa.eu
enlargement.ec.europa.eu
enlargement.ec.europa.eu
en.aravot.am
consilium.europa.eu
eap-csf.eu