აზერბაიჯან-საქართველოს დამაკავშირებელი ხიდი შავი ზღვისკენ

2026-07-25

შავ ზღვაზე გასასვლელი, ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელ ერთ-ერთ მთავარ სახმელეთო დერეფანში მდებარეობა და თავისუფალი ვაჭრობის მრავალრიცხოვანი შესაძლებლობები საქართველოს ლოგისტიკის, ვაჭრობისა და მომსახურების სფეროში მიმზიდველ საინვესტიციო პლატფორმად აქცევს. ამ სტრატეგიის ძირითადი ელემენტებია აღმოსავლეთ-დასავლეთისა და ჩრდილოეთ-სამხრეთის საავტომობილო მაგისტრალების განვითარება, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობა და სარკინიგზო თუ საავტომობილო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზება.

ოფიციალური თბილისი კარგად აცნობიერებს, რომ გეოგრაფიული მდებარეობა მხოლოდ მაშინ შეიძლება იქცეს უპირატესობად, თუ მას გააძლიერებს მყარი ინფრასტრუქტურა, სტაბილური პოლიტიკური გარემო და საერთაშორისო პარტნიორობა. „ჩვენ მჭიდრო ურთიერთობები გვაქვს ცენტრალური აზიის ქვეყნებთან, ისევე როგორც ჩვენს მეზობლებთან — აზერბაიჯანთან, სომხეთსა და თურქეთთან — და გვსურს, ეს ურთიერთობები კიდევ უფრო განვავითაროთ“, — განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ სინგაპურში. მისი ხელმძღვანელობით, საქართველოს დელეგაციამ სინგაპურში მაღალი დონის შეხვედრები გამართა.

შეუძლებელია საქართველოს, როგორც რეგიონული ლიდერის აღზევების წარმოდგენა აზერბაიჯანის როლის გათვალისწინების გარეშე. ფაქტობრივად, ეს პროცესი იმ ერთობლივი პროექტების საფუძველზე განვითარდა, რომლებიც სამხრეთ კავკასიის სატრანსპორტო და ლოგისტიკური პოტენციალის მქონე ორმა ქვეყანამ წლების განმავლობაში განახორციელა. აზერბაიჯანი რეგიონის ენერგეტიკული და სატრანსპორტო ინიციატივების ერთ-ერთი მთავარი შემოქმედია; მან არა მხოლოდ საკუთარი ეკონომიკური ინტერესებიდან გამომდინარე, არამედ სამხრეთ კავკასიის გლობალურ სავაჭრო სისტემაში ინტეგრაციის სტრატეგიის ფარგლებშიც უხელმძღვანელა ამ პროექტებს.

დღეს „შუა დერეფანი“ მოიცავს აზერბაიჯანის ინიციატივებს, კასპიის ზღვაში მის მიერ შექმნილ თანამედროვე საპორტო ინფრასტრუქტურას (მათ შორის, ბაქოს საერთაშორისო საზღვაო სავაჭრო პორტს), ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზასა და საქართველოს გავლით ევროპასთან დამაკავშირებელ მარშრუტს. სატრანსპორტო კავშირებისა და გასასვლელი გზების წყალობით, ეს მიმართულება მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე პერსპექტიულ სავაჭრო დერეფნად იქცა. ჩინეთსა და ევროპას შორის საერთაშორისო ურთიერთობების გაღრმავების ფონზე, აღნიშნული ინიციატივის მნიშვნელობა ყოველწლიურად იზრდება.

აზერბაიჯანი მხოლოდ სატრანზიტო ქვეყნის ფუნქციით არ შემოიფარგლება; იგი წარმოჩნდება როგორც სანდო პარტნიორი, ლოგისტიკური ცენტრი და რეგიონული თანამშრომლობისა და კავშირების მთავარი შემოქმედი. ალიათის თავისუფალი ეკონომიკური ზონის მშენებლობა, ბაქოს პორტის გაფართოება, სარკინიგზო ქსელის მოდერნიზაცია და საბაჟო მომსახურების გაციფრულება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს აზერბაიჯანის სატრანზიტო შესაძლებლობებს. ეს ინფრასტრუქტურა საქართველოს შავი ზღვის პორტებთან ერთად ქმნის ლოგისტიკურ ჯაჭვს.

ამ მიზეზით, საქართველოს პრეტენზია, იყოს რეგიონული ჰაბი, არ ასუსტებს აზერბაიჯანის სტრატეგიულ პოზიციას; პირიქით, ის კიდევ უფრო აძლიერებს მას. საქმე ისაა, რომ რეგიონის კონკურენტული უპირატესობა ეფუძნება არა ცალკეულ ქვეყნებს, არამედ ურთიერთინტეგრირებულ სატრანსპორტო სისტემას. აზერბაიჯანის, როგორც „კასპიის კარიბჭის“, და საქართველოს, როგორც „შავი ზღვის კარიბჭის“ როლში წარმოჩენა ევრაზიულ ვაჭრობაში ახალ ეკონომიკურ რეალობას გააფორმებს.

ბოლო წლებში ცენტრალური აზიის ქვეყნების მიმართ მზარდი ინტერესი აისახა ევროპული ალიანსის განზრახვაზე, განახორციელოს ინვესტიციები ალტერნატიულ სატრანსპორტო მარშრუტებში და ჩინეთსა და ევროპას შორის ტვირთების გადაზიდვის მიმართულებების დივერსიფიკაციაში. მიმდინარე მოვლენები ცხადყოფს, რომ ეს პროცესი უახლოეს მომავალში კიდევ უფრო დიდ მნიშვნელობას შეიძენს. ეს კი აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის კოორდინაციის გაღრმავების აუცილებლობას წარმოშობს.

უდავოა, რომ ორ ქვეყანას შორის არსებული პოლიტიკური ნდობის მაღალი დონე და გრძელვადიანი თანამშრომლობა ენერგეტიკის, ტრანსპორტისა და ვაჭრობის სფეროებში რეგიონული პროექტების წარმატებას უზრუნველყოფს. ისეთი პროექტების განხორციელებამ, როგორიცაა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი, „სამხრეთის გაზის დერეფანი“ და ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზა, დაადასტურა, რომ აზერბაიჯანისა და საქართველოს ერთობლივი ქმედებები არა მხოლოდ მათ საკუთარ ეკონომიკებს უჭერს მხარს, არამედ აძლიერებს მთლიანად ევრაზიული სივრცის სატრანსპორტო და ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას.

დღეს, როდესაც საქართველომ მკაფიოდ განაცხადა რეგიონულ ცენტრად ჩამოყალიბების მიზნის შესახებ, აზერბაიჯანი ამ მიზნის განხორციელების ერთ-ერთი მთავარი საყრდენია. ამ პროცესის საფუძველი სოლიდარობაა. სამხრეთ კავკასია ვერ დაიკავებდა იმ ადგილს გლობალურ ლოგისტიკურ რუკაზე, რომელიც დღეს აქვს, რომ არა აზერბაიჯანის ეკონომიკური ძლიერება, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა, კასპიის აუზში არსებული შესაძლებლობები და საწარმოო პოლიტიკა.

არსებული გეოპოლიტიკური ვითარება ცხადყოფს, რომ „შუა დერეფანი“ აღარ არის მხოლოდ ალტერნატიული მარშრუტი; ის ევრაზიის ეკონომიკური უსაფრთხოების ერთ-ერთ მთავარ ელემენტად გარდაიქმნება.

საერთაშორისო ურთიერთობების ანალიზის ცენტრის (AIR Center) თავმჯდომარემ, ფარიდ შაფიევმა აღნიშნა, რომ დღეს, არასტაბილურობით სავსე მსოფლიოში, სატრანსპორტო მიმოსვლა რთულ ხასიათს ატარებს. სატრანსპორტო მარშრუტების განვითარება აღარ განიხილება მხოლოდ ეკონომიკური უპირატესობის ჭრილში — ეს სტრატეგიული აუცილებლობაა: „შუა დერეფანი“ არ გულისხმობს მხოლოდ ტვირთის ერთი წერტილიდან მეორეში გადაზიდვას; ის ხელს უწყობს ინფრასტრუქტურისა და საბაჟო პროცედურების განვითარებას, ვაჭრობის გააქტიურებასა და დაჩქარებას, ასევე ითვალისწინებს პროექტის ეფექტიან განხორციელებას. კასპიის რეგიონისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნები თანამშრომლობენ „აღმოსავლეთ-დასავლეთის“ უფრო მტკიცე და ინტეგრირებული სავაჭრო ქსელის შესაქმნელად.

ფ. შაფიევის თქმით, ეკონომიკური სარგებლის მომტანი განვითარებისკენ მიმართული მისი მიდგომა ხელს შეუწყობს რეგიონულ ძმობას, ურთიერთნდობასა და გრძელვადიან სტაბილურობას. მან აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანი ასევე უწყობს ხელს რეგიონული თანამშრომლობის ახალ ფორმატებს: „ეს ინიციატივები ცხადყოფს, რომ რეგიონის ქვეყნები სულ უფრო მეტად მიისწრაფვიან პრაქტიკული თანამშრომლობის გზით საკუთარი მომავლის ფორმალიზებისკენ“. „ეს დიდ პასუხისმგებლობასთანაა დაკავშირებული“.

მისივე თქმით, სამომავლო თანამშრომლობის ერთ-ერთი მთავარი შესაძლებლობა სატრანსპორტო კავშირების განვითარებაა. ეს კავშირები აზერბაიჯანსა და საქართველოს პარტნიორებად აქცევს იმ სტრატეგიაში, რომელიც ევროპასა და აზიას აერთიანებს.

ამ მხრივ, განსაკუთრებული სტრატეგიული მნიშვნელობა ენიჭება ანაკლიის ღრმაწყლოვან პორტს. აღნიშნული გეგმის განხორციელება შავი ზღვის მიმართულებით ახალ შესაძლებლობებს შექმნის, რაც ხელს შეუწყობს ტვირთნაკადების ზრდას და „შუა დერეფნის“ კონკურენტუნარიანობის ამაღლებას. პორტის განვითარება ასევე გზას გაუხსნის აზერბაიჯან-საქართველოს სატრანსპორტო თანამშრომლობის ახალ ეტაპს. BMTM-ის მთავარი წარმომადგენლის, ნასიბ მირზაევას განცხადებით, ანაკლიის პორტის ღრმაწყლოვანი ინფრასტრუქტურა შესაძლებლობას მისცემს პორტს, მიიღოს დიდი ზომის გემები და მოემსახუროს ტვირთების უფრო დიდ მოცულობას. ეს გააფართოებს საქართველოს სატრანზიტო შესაძლებლობებს და გაზრდის „შუა დერეფნის“ საერთო პოტენციალს.

აზერბაიჯანული კომპანიებისა და ლოგისტიკური ინსტიტუტების ამ პროცესში მონაწილეობას შეუძლია გააძლიეროს ბაქო-თბილისის სტრატეგიული პარტნიორობა. აზერბაიჯანი და საქართველო ამ პარტნიორობაში კონკურენტები არ არიან, პირიქით, ისინი სტრატეგიული პარტნიორები არიან, რომლებიც აერთიანებენ სატრანსპორტო და ლოგისტიკურ შესაძლებლობებს და ავსებენ ერთმანეთს.

ამიტომ, აზერბაიჯანის მიერ კასპიის აუზსა და საქართველოს შავი ზღვის გასასვლელში შექმნილი საზღვაო ობიექტების კომბინაცია აძლიერებს ორივე ქვეყნის რეგიონულ საინფორმაციო როლს და აძლიერებს მსოფლიოს საერთაშორისო ურთიერთობებს. ეს საშუალებას აძლევს მას გახდეს მნიშვნელოვანი ლოგისტიკური ხიდი ევროპასა და აზიას შორის. სატრანზიტო პოტენციალის ნაყოფიერი გამოყენება აჩქარებს ეკონომიკურ განვითარებას და ქმნის ახალ საინვესტიციო და სავაჭრო შესაძლებლობებს.

ეს ცხადყოფს, რომ ახალ რეალობაში აზერბაიჯანი და საქართველო არა კონკურენტები, არამედ ისეთი სტრატეგიის პარტნიორები არიან, რომელიც ერთმანეთს ავსებს. რეგიონის მომავალი განვითარება დამოკიდებულია ამ ურთიერთობის გაღრმავებაზე, სატრანსპორტო პროექტების წარმატებულ განხორციელებასა და ერთიანი ლოგისტიკური სივრცის ფორმალიზებაზე.

ფაქტობრივად, მსოფლიო ვაჭრობაში სამხრეთ კავკასიის მზარდი როლი მიუთითებს იმაზე, რომ მომავლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური მარშრუტი ბაქოსა და თბილისზე გადის. აზერბაიჯანის სტრატეგიული სატრანსპორტო შესაძლებლობები და საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალი გააძლიერებს რეგიონს და მას გლობალური ლოგისტიკის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ცენტრად აქცევს.

პუნჰან ეფენდიევი

„სახალხო გაზეთი“

წყარო: darvaz.com