აბრეშუმის გზის დაიჯესტი | 2 ოქტ 2026

2026-10-02

რეგიონში სატრანსპორტო კავშირების განვითარების მიმართულებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროცესი მიმდინარეობს. დღის წესრიგშია შუა დერეფნის ეფექტიანობის გაზრდა, უზბეკეთის ჩართულობა ახალ სატრანსპორტო მარშრუტებში, CAREC-ის საინვესტიციო პროგრამების გაგრძელება და ფოთის გავლით ყაზახეთი–ინდოეთის ახალი სატვირთო მიმართულების განვითარება.

შუა დერეფნის განვითარებისთვის რეგიონული კოორდინაცია

შუა დერეფნის პოტენციალის გაზრდისთვის მნიშვნელოვანია რეგიონული სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურისა და მომსახურებების კოორდინირებული განვითარება. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილის, ეკატერინე გუნცაძის განცხადებით, ყურადღება უნდა გამახვილდეს რკინიგზის, საავტომობილო გზების, პორტების, ლოგისტიკური ჰაბებისა და ციფრული ინფრასტრუქტურის ერთიან სისტემაში ინტეგრაციაზე.

მნიშვნელოვან ფაქტორად სახელდება ასევე საბაჟო და სასაზღვრო პროცედურების გამარტივება. საქართველოსთვის, რომელიც შუა დერეფნის ცენტრალურ მონაკვეთში მდებარეობს, აღნიშნული მიმართულებები პირდაპირ უკავშირდება მარშრუტის გამტარუნარიანობის, სიჩქარისა და კონკურენტუნარიანობის ზრდას.

უზბეკეთის ინტერესი ზანგეზურის მიმართულებით

უზბეკეთი განიხილავს ზანგეზურის მიმართულების სატრანსპორტო პროექტებში მონაწილეობას, მათ შორის ნახიჩევანიდან თურქეთის მიმართულებით სარკინიგზო კავშირის განვითარებას.

ქვეყნისთვის ახალი მარშრუტების შექმნა მნიშვნელოვანია საერთაშორისო ბაზრებზე დამატებითი სატრანსპორტო გასასვლელების მისაღებად. განიხილება კასპიის ზღვის ინფრასტრუქტურისა და საბორნე შესაძლებლობების განვითარება, აზერბაიჯანის სარკინიგზო პროექტებში მონაწილეობა და შუა დერეფნის დამატებითი გამტარუნარიანობის განვითარებაში ინვესტირება.

ზანგეზურის მიმართულების განვითარება, თავის მხრივ, სამხრეთ კავკასიაში აღმოსავლეთ–დასავლეთის სატრანსპორტო კავშირების გაფართოებას შეუწყობს ხელს.

CAREC: 25 წელი, $60.2 მლრდ

ცენტრალური აზიის რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობის (CAREC) პროგრამის ფარგლებში 25 წლის განმავლობაში განხორციელებულმა კუმულაციურმა ინვესტიციებმა $60.2 მილიარდს მიაღწია. პროგრამა თავდაპირველი ხუთი ქვეყნიდან დღეს 11-ქვეყნიან პარტნიორობამდეა გაფართოებული.

ინვესტიციების მნიშვნელოვანი ნაწილი სატრანსპორტო და ენერგეტიკული კავშირების გაუმჯობესებასა და ბაზრებზე წვდომის გაფართოებას მოხმარდა. CAREC-ის მომდევნო ეტაპის პრიორიტეტებია ვაჭრობისა და ინვესტიციების გამარტივება, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და ენერგეტიკული და ციფრული კავშირების გაძლიერება.

ფოთი–ყაზახეთი–ინდოეთის ახალი მარშრუტი

ფოთის ნავსადგური ყაზახეთიდან ინდოეთის მიმართულებით ტვირთების გადაზიდვის ახალი მარშრუტის მნიშვნელოვან რგოლად ყალიბდება. ეს მიმართულება შუა დერეფნის გამოყენების გეოგრაფიას აფართოებს და მის სამხრეთ აზიის ბაზრებთან დაკავშირების შესაძლებლობას ქმნის.

2026 წლის 23 სექტემბერს KTZ Express-მა დაადასტურა ყაზახური აგროპროდუქტის — ოსპის — პირველი გადაზიდვა ინდოეთში.

მარშრუტი: ყაზახეთი → აქტაუ → კასპიის ზღვა → ალიათი, აზერბაიჯანი → საქართველოს რკინიგზა → ფოთის ნავსადგური → ინდოეთის მუნდრას ნავსადგური.

ამ სქემაში ფოთი ყაზახეთისთვის ინდოეთის ბაზარზე საზღვაო გასასვლელის ფუნქციას ასრულებს. ამ ეტაპზე გადაზიდვა საცდელ ხასიათს ატარებს, თუმცა იგი აჩვენებს ცენტრალური აზიის ტვირთების შავი ზღვის გავლით სამხრეთ აზიასთან დაკავშირების ტექნიკურ შესაძლებლობას.

მარშრუტის შემდგომი განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია სტაბილური, ორმხრივი ტვირთნაკადის შექმნა. პოტენციურ ტვირთებს შორისაა მარცვლეული და პარკოსნები, ზეთოვანი კულტურები, მინერალური და ქიმიური პროდუქცია, ლითონები და სხვა კონტეინერიზებული ტვირთები. საპირისპირო მიმართულებით შესაძლებელია ინდოეთიდან ფარმაცევტული, ქიმიური, ტექსტილისა და მანქანა-დანადგარების გადაზიდვა.

ინვესტიცია საქართველოს რკინიგზაში

საქართველოს 2027–2030 წლებში შუა დერეფნის ფარგლებში სარკინიგზო ინფრასტრუქტურაში 890 მლნ ლარის (დაახლოებით $341.9 მლნ) ინვესტირებას გეგმავს, 2027 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტის მიხედვით.

ინვესტიციიდან 250 მლნ ლარი 2027 წელს, 250 მლნ — 2028 წელს, 160 მლნ — 2029 წელს, ხოლო 230 მლნ ლარი 2030 წელს დაიხარჯება.

პროექტი მიზნად ისახავს რკინიგზის ეფექტიანობისა და კლიმატური მდგრადობის გაუმჯობესებას. საქართველოს რკინიგზა ასევე გეგმავს 45 ელექტრომატარებელი სატვირთო ლოკომოტივისა და 10 ელექტრომატარებლის შეძენას. ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციისა და გამტარუნარიანობის ზრდისთვის აშენდება ახალი ელექტროქვესადგურიც.

რეგიონული კოორდინაციის გაძლიერება, ახალი მარშრუტების განვითარება და არსებული ინფრასტრუქტურის ეფექტიანი გამოყენება ქმნის დამატებით შესაძლებლობებს შუა დერეფნისა და საქართველოს სატრანზიტო ფუნქციის გასაძლიერებლად.

წყაროები:
gbc.ge / bm.ge / adb.org / transcor.ge 
report.az / finfly.news