10 Öncelik

2024-04-27

Çin ve Avrupa pazarlarını Orta Asya ve Kafkasya üzerinden birbirine bağlayan karayolu, demiryolu ve denizyolu güzergâhları ağı olan “Orta Koridor”, ekonomik büyümeyi teşvik eden bir faktör hâline gelebilir. Koridorun güçlendirilmesine yönelik iyileştirmeler; ticareti destekleyerek, istihdam yaratarak ve girişimcilik faaliyetlerini teşvik ederek ekonomilerin gelişmesine yardımcı olacaktır. Yatırımların ve verimliliğin artırılmasına yönelik önlemlerin bir arada uygulanması, koridor üzerinden geçiş için gereken süreyi azaltabilir ve ticari yük akışlarının hacmini 2030 yılına kadar üç katına çıkarabilir.

Demiryollarının, intermodal ve denizcilik tesislerinin modernizasyonu için yatırımlar gereklidir. Geliştirilmiş koordinasyon ve lojistik hizmetlerin yanı sıra dijitalleşme de verimliliğin artırılmasına katkıda bulunabilir. Dünya Bankası, bölgedeki ticaretin ve ekonomik büyümenin canlandırılması amacıyla koridorun potansiyelini gerçekleştirmek üzere hükümetler ve çok taraflı kuruluşlarla işbirliği yapmaktadır.

Dünya Bankası, “Orta Ticaret ve Transit Koridoru” boyunca en acil sorunların kısa vadede çözülmesini sağlayabilecek 10 önemli önlem belirlemiştir:

1. Almatı metropol bölgesindeki yoğunluk seviyesini azaltmak amacıyla bir demiryolu çevre hattının inşa edilmesi. Kazakistan’ın en büyük şehri Almatı’da tüm yük trenleri şehir merkezinden geçmekte ve dizel lokomotiflerin elektrikli lokomotiflerle değiştirilmesi gerekmektedir. Şehir çevre yolu, söz konusu demiryolu trafiğinin iyileştirilmesini sağlayabilir.

2. Kazakistan ile Özbekistan arasındaki sınır geçiş noktasında bekleme süreleri uzundur. Bazı şirketler, sınırlı kapasite nedeniyle güzergâh sapmalarının yaşandığı uzun ve dolambaçlı yollar üzerinden yük göndermektedir. Özbekistan ile Kazakistan arasında yeni bir demiryolu bağlantı hattının oluşturulması, yük sahiplerine doğrudan güzergâhları kullanma imkânı sağlayacaktır.

3. İklim değişikliği nedeniyle Hazar Denizi’nin su seviyesi düşmekte ve bu durum limanların faaliyetlerini etkilemektedir. Aktau Limanı’nın, belirlenen hedeflere ulaşmaya tam olarak uygun ekipmanlara ihtiyacı vardır. Ayrıca rıhtımların elleçleme kapasitesinin artırılması ve operasyonel verimliliğin yükseltilmesi gerekmektedir. Örneğin rıhtımlardaki yavaş yükleme-boşaltma operasyonları sorunu, her yük türü için en verimli vinçlerin kullanılması ve raylar üzerine monte edilen ekipman ve makinelerin satın alınmasıyla çözülebilir.

4. Gürcistan’da özellikle lokomotifler olmak üzere demiryolu araçlarının yetersizliği, “Orta Koridor”un yük transit güzergâhı olarak potansiyelini sınırlamakta ve taşıma süresini artırmaktadır. Demiryolu araçlarının sayısının artırılması, koridorun taşıma kapasitesini ve verimliliğini yükseltecektir.

5. Ahılkale ile Türkiye sınırı arasındaki demiryolu bağlantısı iyileştirilmeli ve Ahılkale demiryolu istasyonu genişletilmelidir. Ahılkale demiryolu istasyonu demiryolu hat açıklığının değiştirildiği bir nokta olduğundan, buradan Türkiye’deki Sivas’a yeni bir demiryolu hattı inşa edildiğinde darboğaz hâline gelebilir. Ahılkale ile Türkiye sınırı arasındaki demiryolu hattının çift hatlı hâle getirilmesi durumunda, hat açıklığı değiştirme işlemleri hem Gürcistan’da hem de Türkiye’de gerçekleştirilebilecek ve bu durum işletme esnekliğini artıracaktır. Ahılkale demiryolu istasyonunda trenlerin oluşturulması ve dağıtılması süreci, çok modlu bir konteyner terminali veya manevra ve sınıflandırma sahası oluşturularak hızlandırılabilir.

6. Gürcistan’da Poti Limanı, 2023 yılında maksimum taşıma kapasitesine ulaşmıştır. Poti Limanı’nda yükleme-boşaltma kapasitesinin artırılması ve limanın iç bölgelere demiryolu bağlantısının iyileştirilmesi, limanın daha fazla konteyner gemisi kabul etmesini ve konteynerlerin elleçlenme süresinin azaltılmasını sağlayacaktır.

7. “Sivas-Kars-Gürcistan Sınırı” demiryolu hattının modernizasyonu mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirilmelidir. Bu hat, taşıma kapasitesinin sınırlı ve teknik ekipmanının teknolojik olarak eskimiş olması nedeniyle “Orta Koridor”daki en acil çözülmesi gereken darboğazdır.

8. Boğaziçi üzerinde, İstanbul’un Üçüncü Köprüsü üzerinden yüksek taşıma kapasitesine sahip bir kara demiryolu bağlantı hattının geliştirilmesi, İstanbul’un bir darboğaza dönüşmesini muhtemelen önleyecektir. Aksi takdirde “Orta Koridor”un Türkiye bölümünün rekabet gücü azalacaktır.

9. Romanya ve Bulgaristan’da liman ve demiryolu bağlantılarının iyileştirilmesine yönelik yatırımlar yapılması gerekmektedir. Bu, özellikle Orta Avrupa’ya doğru ve ters yönde olmak üzere, iki ülkedeki iç ve sınır ötesi bağlantıların güçlendirilmesini sağlayabilir.

10. “Orta Koridor”da ticaret koşullarının, sınır işlemlerinin yönetiminin ve hizmetlerin iyileştirilmesi önemlidir. Mevcut durumda gümrük ve sınır işlemlerinin yönetimi yeterince dijitalleştirilmemiştir ve bu durum bilgilerin etkin şekilde paylaşılmasını sınırlamaktadır. Ayrıca koordineli, planlı ve zamanlaması belirlenmiş hizmetlere ilişkin veriler de bulunmamaktadır.

Profesyonel Demiryolcular Kulübü