EPRC`nin Gürcistan`ın Transit Riskleri Üzerine Araştırması

2026-08-18

 “Ekonomik Politika Araştırma Merkezi”nin (EPRC) yeni raporuna göre, onlarca yıldır Doğu ile Batı'yı birbirine bağlayan alternatifsiz bir transit merkezi olarak görülen Gürcistan, ciddi jeoekonomik zorluklarla karşı karşıya.

Araştırma, iç siyasi kriz, Batı ile ilişkilerin kötüleşmesi ve altyapıdaki aksaklıklar nedeniyle ülkenin bölgesel koridor üzerindeki konumunun bir “darboğaza” ve risk taşıyan bir bölgeye dönüşebileceğini ortaya koyuyor.

Alternatif güzergâhlar ve Gürcistan'ı bypass edecek şekilde planlanan projeler

Rapora göre, uluslararası ortaklar ABD ve Avrupa Birliği, Güney Kafkasya'da Gürcistan'ı bypass eden yeni bir ulaştırma mimarisi oluşturmak üzere aktif çalışmalar yürütmeye başladı:

TRIPP Koridoru: ABD'nin arabuluculuğuyla Azerbaycan ve Ermenistan arasında varılan anlaşma (Trump Route for International Peace and Prosperity), Ermenistan toprakları üzerinden (Meğri kesiminde) bir ulaştırma ve enerji koridoru oluşturulmasını öngörüyor. Projenin 2028 yılına kadar tamamlanması planlanıyor ve Türkiye'ye yük taşımacılığı süresini %25 oranında azaltacak. Bu durum Bakü–Tiflis–Kars demiryoluyla doğrudan rekabet oluşturacak.

Avrupa Birliği'nin stratejik hamlesi: Avrupa Komisyonu temsilcilerinin Bakü ve Erivan'a gerçekleştirdiği üst düzey ziyaretler (Tiflis'i bypass ederek), Brüksel'in Nahçıvan'daki demiryolu kesiminin yeniden inşasını ve Ermenistan'ın transit altyapısını finanse etmeye hazır olduğunu teyit etti. Amaç, Avrasya ticaret akışlarının siyasi açıdan istikrarsız Gürcistan'a bağımlı olmamasını sağlamak.

İç altyapıdaki aksaklıklar ve Anaklia

EPRC araştırmasında, Orta Koridor'a (Trans-Hazar Güzergâhı) yönelik artan talebe rağmen Gürcistan'ın lojistik potansiyelini tam olarak değerlendiremediği vurgulanıyor:

Anaklia Limanı krizi: Derin deniz limanının inşası yıllardır durmuş durumda. Çin konsorsiyumuyla müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından hükümet “Landlord Liman” modeline geçti. Bu modelde altyapının mülkiyeti devlette bulunuyor; ancak bu değişiklik bütçeye ek olarak 200 milyon dolarlık dış borç yüklenmesi riskini ortaya çıkardı.

Mevcut limanların aşırı yüklenmesi: Poti ve Batum limanları maksimum kapasiteyle çalışıyor; ancak su derinliğinin yetersiz olması nedeniyle büyük (Panamax tipi) gemileri kabul edemiyor. Bu durum yük taşımacılığının maliyetini artırıyor ve transit geçişleri yavaşlatıyor.

Rusya'ya ekonomik bağımlılık ve Batı finansmanının dondurulması

Araştırmada Gürcistan'ın ekonomik yönelimindeki değişim ayrıntılı olarak analiz ediliyor. 2026 verilerine göre Rusya'ya bağımlılık hâlâ yüksek seviyede. Petrol ürünleri, sıvılaştırılmış gaz ve doğal gaz ithalatında Rusya'nın payı önemli ölçüde artarken, ülkede kayıtlı Rus şirketlerinin sayısı 46.000'i aştı.

Bununla birlikte, demokratik gerileme ve Batı karşıtı söylem nedeniyle Avrupa Birliği ve Almanya, yüz milyonlarca avro tutarındaki bütçe ve altyapı yardımlarını dondurdu.

EPRC'nin sonucuna göre, Gürcistan Batı ile stratejik ortaklığını hızlı bir şekilde yeniden tesis edemez ve şeffaf, güvenli bir transit ortam sağlayamazsa, ülke nihayetinde tarihsel işlevini kaybedecek ve bölgesel ekonomik izolasyonla karşı karşıya kalacak.

bm.ge