Lojistik Haftası | 1 - 5 Eylül 2026

2026-09-05

Lojistik, Ulaşım ve Ekonomide Haftanın Başlıca Gelişmeleri

 

Rusya, Ermenistan Demiryolu Projesinde

Rusya, Ermenistan'ın demiryolunun yeniden inşası sürecine ve Türkiye ile Azerbaycan yönlerindeki hatların faaliyete geçirilmesine dahil olmaya hazırdır. Erivan, Moskova'dan yatırımların, koşulların ve katılımın detaylarını ele almaya hazır olduğuna dair bir sinyal almıştır. Ermenistan demiryolu, Rus "Güney Kafkasya Demiryolu" şirketi tarafından imtiyazla yönetilmektedir; ancak Erivan anlaşmanın gözden geçirilmesini de değerlendirmektedir.

 

Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye ile doğrudan demiryolu bağlantılarını yeniden kurmaya çalışmaktadır. Halihazırda faaliyette olan uluslararası demiryolu bağlantısı yalnızca Gürcistan ile bulunmaktadır. Yeni rotalar, Ermenistan'a alternatif doğrudan bağlantılar sağlayacak ve bölgedeki ulaşım akışlarının yeniden dağılmasına yol açacaktır.

 

Başbakan Nikol Paşinyan, imtiyaz hakkının Rusya'dan her iki taraf için de kabul edilebilir üçüncü bir ülkeye devredilmesinin soruna en iyi çözüm olduğuna inanmaktadır. Paşinyan, mevcut durumun daha uzun süre devam edemeyeceğini belirtmiştir. 2008 yılı anlaşması temelinde demiryolunu "Rusya Demiryolları"nın bir kuruluşu olan "Güney Kafkasya Demiryolu" yönetmekte olup, imtiyazın olası değeri olarak ise Paşinyan yaklaşık 400 milyon dolar rakamını telaffuz etmektedir. Paralel olarak, Ermenistan'ın Rusya'nın 102. askeri üssünün olası tahliyesine de karşı çıkmayacağını ifade etmiştir.

 

Azerbaycan'ın Çok Kutuplu Dünyaya Giden Yolu

Azerbaycan, çok kutuplu bir dünyada kendi etkisini çok yönlü ortaklıklarla güçlendirmeye çalışmaktadır. Bakü, Şanghay İşbirliği Örgütü ile aktif olarak işbirliği yapmakta ve Doğu-Batı ile Kuzey-Güney ulaşım koridorlarını, özellikle de Orta Koridor'u kendi avantajı olarak kullanmaktadır. Paralel olarak Azerbaycan; hiçbir güce bağımlı kalmamak ve bölgede önemli bir arabulucu / "orta güç" olmak amacıyla Türkiye, Orta Asya, Rusya, İran, ABD ve diğer ülkelerle olan bağlarını güçlendirmektedir.

 

Kafkasya'da Ticaret

Güney Kafkasya bölgesinin ticaret hacmi yılın ilk yedi ayında 57.453,1 milyon dolar olarak gerçekleşirken, bunun 29.370,2 milyon dolarını ihracat, 28.082,9 milyon dolarını ise ithalat oluşturmuştur. Geçen yılın aynı döneminde dış ticaret cirosu 54.095,5 milyon dolar idi. Buna göre Ocak-Temmuz döneminde bölgenin dış ticareti %6,2 oranında artmıştır.

 

İlk yedi ayda ticaret hacminde Azerbaycan'ın payı %52,9 olurken, Gürcistan ve Ermenistan'ın payları sırasıyla %27 ve %20,1 olarak gerçekleşmiştir.

 

Anaklia — Orta Koridor'un Yeni Kapısı

Anaklia derin sulu limanında dip tarama çalışmaları aktif bir şekilde devam etmektedir. Jan De Nul şirketine ait iki tarama gemisi — Al-Idrisi ve Tristao Da Cunha — ortaklaşa çalışmakta olup, bunun sonucunda akvaryum derinliği 17,5 metreye çıkarılacaktır. Paralel olarak 1.376 metre uzunluğunda dalgakıran inşa edilmekte; bu da limana büyük tonajlı gemileri kabul etme imkanı sağlayacaktır. Çalışmalar plana uygun olarak ilerlemektedir.

 

Projenin birinci aşamasının 2029 yılında tamamlanması planlanmakta olup, bunun sonucunda limanın yıllık en az 600 bin TEU elleçleme kapasitesine sahip olması, 2035 yılına kadar ise bu rakamın en az 1 milyon TEU'ya çıkarılması öngörülmektedir. Projenin temel ekonomik önemi; Gürcistan'ın transit potansiyelini, yük cirosunu ve bölgesel lojistik rolünü artırmaktır.

 

Black Sea Petroleum

Kulevi Fabrikası artık Rus ham petrolüne bağımlı değildir; bu durum şirkete yaptırımlarla ilgili riskleri azaltmakta ve uluslararası pazarların yolunu açmaktadır. Avrupa Birliği, fabrikayı Rusya'ya yönelik 21. yaptırım paketine de dahil etmiş, ancak yaptırımın yürürlüğe girmesinden önce Rus petrolünden vazgeçilmesi için altı aylık bir süre tanımıştır. Kulevi Rus petrolünü nihai olarak ikame etmiştir — önce Kazak petrolüyle, şimdi ise Libya petrolüyle ve fabrika 23 Ağustos'tan itibaren yalnızca Rus olmayan hammaddelerle çalışmaktadır.

 

Orta Koridor İçin Fırsatlar

2025 yılında Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası'nda (TITR) konteyner taşımacılığı %36 oranında artarak yaklaşık 77 bin TEU olarak gerçekleşmiştir; ancak toplam yük taşımacılığı hacmi 4,48 milyon tondan 4,12 milyon tona gerilemiştir. Dünya Bankası'nın değerlendirmesine göre, gerekli yatırım ve reformların hayata geçirilmesi durumunda 2030 yılına kadar Orta Koridor'daki yük hacmi üçe katlanabilir, transit süresi ise yarı yarıya inebilir. Bu amaçla Avrupa Birliği ve uluslararası finans kuruluşları, Orta Asya'da sürdürülebilir ulaşım bağlantıları için 10 milyar avro mobilize etme taahhüdünde bulunmuştur.

 

Koridorun temel zorluğu, rotanın tüm halkalarının kesintisiz çalışmasıdır. Özellikle Hazar Denizi kesimi büyük önem taşımakta olup, burada yüklerin artması ek gemileri gerektirirken, deniz seviyesindeki düşüş ve elverişsiz hava koşulları limanların ve deniz taşımacılığının operasyonlarını zorlaştırmaktadır. Buna karşılık Kazakistan, Azerbaycan ve diğer katılımcılar liman ve denizcilik kapasitelerini artırmaktadır. Aktau'nun yeni konteyner merkezinin birinci aşamasının kapasitesi yıllık 140 bin TEU olup, Aktau ve Kuryik limanlarının toplam kapasitesi yaklaşık 22 milyon tondur. 2022–2025 yılları arasında Kazakistan limanları üzerinden TITR'deki konteyner transiti 3,8 kat artmıştır.

 

Demiryolu altyapısının geliştirilmesi de önem taşımaktadır. Gürcistan'da Tiflis-Mahincauri ana demiryolu hattının modernizasyonu, yıllık kapasiteyi 27 milyon tondan 48 milyon tona çıkarılmıştır. Bakü-Tiflis-Kars hattı 2 Haziran 2026'da tam kapasiteyle faaliyete geçmiş, bunun sonucunda yıllık yük taşıma kapasitesi 1 milyondan 5 milyon tona yükselmiştir. Türkiye de Divriği-Kars-Gürcistan sınırı hattının modernizasyonunu gerçekleştirmekte olup, buradaki amaç kapasiteyi 20 milyon tona çıkarmaktır. Bakü Limanı ise genişlemeye ve demiryolu altyapısını geliştirmeye devam etmektedir.

 

Orta Koridor'un rekabetçi olabilmesi için dijitalleşme ve katılımcı ülkelerin koordinasyonu da önemlidir — bilgi sistemlerinin entegrasyonu, gümrük ve ulaşım prosedürlerinin hızlandırılması ve yüklerin kesintisiz hareketi. Koridorun verimliliği sadece altyapının geliştirilmesine değil; demiryollarının, limanların, deniz filolarının, gümrük sistemlerinin ve dijital platformların koordine edilmiş çalışmasına bağlıdır. Bu doğrultuda Kazakistan, Azerbaycan ve Gürcistan ortak eylem planları da hazırlamıştır.

 

Gürcistan Demiryolları'nda Çalışan Sayısı Azaldı

2020–2025 yıllarında Gürcistan Demiryolları'nda çalışan sayısı %13 oranında azalmıştır. Bununla birlikte, şirket içindeki yaş yapısı bir zorunluluk olarak kalmaya devam etmektedir — çalışanların yalnızca %7'si 30 yaşın altındayken, 50 yaş ve üzerindeki kişilerin personelin %54'ünü oluşturduğu görülmektedir.

 

"Ulaşım Koridoru Araştırma Merkezi"nin değerlendirmesine göre, kadro azalmasının nedenlerinden biri olarak ücretler ve çalışma koşulları gösterilmektedir. 2020–2025 döneminde ortalama maaş 1.135 Lari'den 1.829 Lari'ye yükselmiş, ancak aynı dönemde enflasyon %40 olmuştur. Merkez ayrıca Gürcistan Demiryolları'nda çalışan başına düşen yük cirosunun diğer ülkelerin göstergelerinin gerisinde kaldığına işaret etmektedir.

 

TCRC'nin tavsiyesine göre, personel optimizasyonunun teknik donanım yenileme ve yeni teknolojilerin hayata geçirilmesiyle aynı döneme denk getirilmesi gerekmektedir; böylece demiryolunun verimliliği artacak ve personel açığı riski azaltılacaktır.

 

İran, Hazar'ın Enerji Potansiyelini Harekete Geçiriyor

Tahran, Hazar Denizi'ni; ülkeye Rusya ve Orta Asya pazarlarıyla bağlantı kurma ile Kuzey-Güney ulaşım koridorunu güçlendirme imkanı yaratan önemli bir stratejik ve ekonomik alan olarak değerlendirmektedir. İran; Batı'nın yaptırımları ve mevcut ticaret rotalarının kısıtlanması fonunda özellikle önemli olan Hazar limanlarını, demiryolunu ve güney limanlarını tek bir transit ağ şeklinde oluşturmaya çalışmaktadır.

 

İran, Hazar enerji kaynaklarının önemini vurgulamakta ve doğrudan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattı ile Güney Gaz Koridoru'na atıfta bulunarak Gürcistan'ın stratejik rolünü ortaya koymaktadır. Tahran'ın mesajı doğrudan BTC'ye yönelik bir tehdit olarak algılanmamalıdır; daha ziyade İran, Hazar enerji ve ulaşım akışları için kendi topraklarını Gürcistan üzerinden geçen mevcut rotaların bir alternatifi olarak sunmaktadır.

 

Orta Koridor

Kazakistan, Orta Koridor imkanlarından azami düzeyde yararlanabilmek için ulaşım makine imalatını geliştirmektedir. Ülkede lokomotif üretimi önemli bir sanayi haline gelmiştir: fabrika yılda yaklaşık 120 lokomotif üretmekte ve üretim bölgedeki birkaç ülkeye ihraç edilmektedir. Bununla birlikte, Wabtec'in katılımıyla imzalanan 4,2 milyar dolarlık sözleşme, Kazakistan'ın demiryolu altyapısının modernize edilmesine ve ülkenin transit rolünün güçlendirilmesine hizmet etmektedir.

 

Ulaşım Koridoru Araştırma Merkezi'nin Gürcistan'ın imkanlarına yönelik vurgusu: Azerbaycan gemi inşaatını, Özbekistan ise depolama altyapısını geliştirirken, Gürcistan şimdilik esas olarak transit taşıyıcı işleviyle sınırlı kalmaktadır. Ülke için; transitin yanı sıra ek ekonomik fayda elde edebilmek amacıyla Orta Koridor çerçevesinde ek hizmetlerin — üretim, teknik servis, onarım ve lojistik merkezlerinin — geliştirilmesi önem arz etmektedir.

 

Ermenistan-İran Koridoru

Ermenistan hükümeti, İran ile "Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru"nun işletmeye alınmasına ilişkin protokolü onaylamıştır. Yeni rejim, iki ülke arasındaki ticaretin basitleştirilmesini ve yük hareketlerinin hızlandırılmasını amaçlamaktadır. Program; yasalara uyan şirketler için gümrük kontrolü ve zorunlu belgelerin azaltılmasını, sınırda bekleme süresinin ve nakliyecilerin operasyonel maliyetlerinin düşürülmesini öngörmektedir.

 

Ermenistan'ın Avrupa Birliği'ne İhracatı

Avrupa Birliği Konseyi, Ermenistan ekonomisini desteklemek amacıyla geçici ticaret-liberalleştirme önlemlerini desteklemiştir. Yeni rejim, Ermenistan'ın AB'ye ihracatının yaklaşık %80'ini ticaret kısıtlamalarından muaf tutacak olup; bu durum Ermeni ürünlerinin Avrupa pazarına erişiminin iyileştirilmesini ve AB-Ermenistan ticaret ilişkilerinin güçlendirilmesini amaçlamaktadır. Anlaşma ayrıca, ithalat artışının AB üreticilerine zarar vermemesi için koşullar ve koruyucu mekanizmalar da öngörmektedir.

 

Tsipamuri-Avçala Tünelini Kim İnşa Edecek?

Tiflis çevre yolunun Tsipamuri-Avçala arasındaki 7,3 kilometrelik kesimini Çinli China Railway Tunnel Group (CRTG) inşa edecektir. Projenin maliyeti 499,1 milyon Lari olup, çalışmaların 36 ay içinde tamamlanması gerekmektedir. Şirket Gürcistan'da halihazırda faaliyet göstermektedir. CRTG; sözleşme bedeli 902 milyon Lari olan Kvesheti-Kobi 9 kilometrelik tünelinin inşasında yer almaktadır. Ayrıca maliyeti yaklaşık 215 milyon Lari olan Stepantsminda-Gveleti yolunun 4,5 kilometrelik kesimini de inşa etmektedir. CRTG, 1978 yılında kurulmuş olan ve tüneller ile diğer karmaşık altyapı projelerinin inşasında uzmanlaşmış Çinli bir devlet şirketidir.

 

TRACECA ve AGTL İşbirliğini Güçlendiriyor

Bakü'de TRACECA Daimi Sekreterliği, Azerbaycan Gümrük Temsilcileri ve Lojistik Şirketleri Derneği (AGTL) temsilcileriyle bir toplantı gerçekleştirmiştir. Taraflar Orta Koridor'un geliştirilmesini, Azerbaycan'ın transit rolünü ve bölgesel ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesini ele almışlardır. AGTL temsilcileri ayrıca 7 Eylül'de TRACECA Daimi Sekreterliği'nde planlanan uluslararası seminere de davetlidirler. IGC TRACECA

 

Gürcistan-Japonya İşbirliği

Gürcistan Ekonomi ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanlığı ile Japonya Dijital Ajansı arasında dijitalleşme alanında işbirliği mutabakat zaptı imzalanmıştır. Anlaşma; dijital teknolojilerde deneyim paylaşımını, somut proje ve faaliyetlerin ortaklaşa hayata geçirilmesini ve dijital yönetişimin geliştirilmesini öngörmektedir. Bu işbirliği, vatandaş odaklı dijital kamu hizmetlerinin iyileştirilmesini önceliklerinden biri olarak belirleyen Gürcistan'ın 2025–2030 dönemi Dijital Ekonomi ve Bilgi Toplumu Geliştirme Stratejisi çerçevesinde özellikle önem taşımaktadır.

 

Poti Limanı'nda Yük Cirosu Arttı — APM Terminals'in 2026 Yılı İlk 8 Ay Verileri

Konteynerler: Ocak-Ağustos döneminde 464.605 TEU elleçlenmiş olup, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre %7,5 daha fazladır.

Konteyner Gemileri: Liman, 2025 yılındaki 239 gemi yerine 291 gemi kabul etmiştir.

Genel Yükler: Yıllık %55 artışla 297.361 ton yük elleçlenmiştir.

Feribot Yükleri: Hacim, geçen yılki 113.060 tona kıyasla 143.454 ton olarak gerçekleşmiştir.

 

Yaz sezonu özellikle aktif geçmiştir: Haziran-Ağustos döneminde konteyner hacmi 176.272'den 187.524 TEU'ya yükselirken, genel yükler 62.733'ten 136.504 tona — yani iki kattan fazla bir orana — çıkmıştır.

 

Poti Yeni Limanı projesi yeni bir aşamaya geçmektedir. PACE Group'un yatırım yükümlülüklerini yerine getirme süresi 2028 yılı Eylül ayına kadar uzatılmıştır. Projenin ikinci aşamasının yatırım hacmi 130 milyon dolar olup, bunun 75 milyon doları ABD DFC finansmanıdır. Proje, yeni rıhtım ve dökme yük terminalinin geliştirilmesini öngörmektedir. Amaç, Poti Limanı'nın yıllık yük cirosunu 3 milyon tondan 5 milyon tona çıkarmaktır; bu da Poti Limanı'nın Gürcistan'ın ulaşım ve lojistik altyapısındaki rolünün güçlenmesine katkı sağlayacaktır.

 

TRACECA.GE