silk-road
GUAM Serbest Ticaret Bölgesi
2024-08-10
GUAM, dört ülkenin (Gürcistan, Ukrayna,
Azerbaycan ve Moldova) oluşturduğu bölgesel bir iş birliği platformudur. 1997
yılında GUAM ülkelerinin devlet başkanlarının gerçekleştirdiği ortak
toplantıda; bölgesel iş birliği, Avrupa ve bölgesel güvenlik, siyasi ve
ekonomik ilişkiler konuları ele alınmıştır.
Ülke liderleri özellikle Avrasya-Transkafkasya
Koridorunun oluşturulması konusuna büyük önem vermiştir. Bu koridorun;
ülkeler arasında dostluk, iyi komşuluk ilişkileri ve ekonomik fırsatların etkin
şekilde değerlendirilmesi için önemli bir temel oluşturacağı vurgulanmıştır.
2000 yılında New York'ta
gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 55. oturumu kapsamında,
GUAM üyesi ülkelerin devlet başkanları tarafından New York Memorandumu
kabul edilmiştir.
İş birliğinin temel amacı; GUAM
üyesi ülkelerin ilgili kurumları arasında doğrudan iletişim ve bağlantı
mekanizmalarının geliştirilmesini desteklemek olmuştur. Avrupa-Kafkasya-Asya
ulaştırma koridorunun etkin şekilde işletilmesi ve altyapısının geliştirilmesi
ise temel önceliklerden biri olarak belirlenmiştir.
Yıllar içerisinde Kiev, Yalta,
Kişinev, Bakü, Tiflis ve Batum'da çok sayıda resmi toplantı
gerçekleştirilmiştir. Bu toplantılarda;
- GUAM ulaştırma koridorunun
güvenli ve etkin şekilde işletilmesi,
- GUAM ülkeleri arasında serbest
ticaret bölgesi oluşturulması,
- Gümrük ve sınır güvenliği
kontrolleri,
- Terörizm, organize suçlar ve
uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele
konuları ele alınmıştır.
20 Eylül 2022 tarihinde, GUAM
Dışişleri Bakanları Konseyi'nin 39. toplantısı kapsamında; GUAM Serbest
Ticaret Bölgesi Anlaşması kapsamında malların menşe ülkesinin belirlenmesine
ilişkin kurallar hakkındaki Protokol ile GUAM üye devletleri arasında
konsolosluk konularında karşılıklı yardım sağlanmasına ilişkin Sözleşme
imzalanmıştır.
Söz konusu Protokol, GUAM üyesi
ülkeler arasında kümülatif menşe prensibine dayalı serbest ticaret
uygulamasını öngörmektedir.
Bu kapsamda GUAM ülkeleri,
birbirlerinin hammadde ve üretim girdilerini kullanabilecek ve nihai ürünün
üretiminin tamamlandığı ülkeye menşe statüsü verilebilecektir.
Bakanlar toplantısında ayrıca,
uluslararası kuruluşlar çerçevesinde GUAM üyesi ülkeler arasındaki koordineli
iş birliğinin önemi vurgulanmış; ortak ülkelerle mevcut iş birliği formatları
ve bunların genişletilme olanakları değerlendirilmiştir.
Gürcistan'ın bu üç ülke ile
(Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova) daha önce de ikili serbest ticaret anlaşmaları
bulunmaktaydı. Ancak GUAM çerçevesindeki bu anlaşma ile çok daha geniş kapsamlı
hedeflere sahip bölgesel bir ekonomik iş birliği yapılanması oluşturulmaktadır.
Bu oluşumun ilgi alanı yalnızca
ticaretle sınırlı olmayıp; ulaştırma, lojistik, enerji, sınır ötesi iş birliği
ve bölgesel entegrasyon gibi çok geniş bir alanı kapsamaktadır.