Lapis Lazuli Koridoru

2024-04-07

15 Kasım 2017 tarihinde Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye temsilcileri Lapis Lazuli Anlaşmasını imzalamıştır. Türkmenistan'da imzalanan resmi anlaşmanın amacı; Afganistan'dan başlayarak Türkmenistan, Hazar Denizi ve Güney Kafkasya üzerinden Avrupa'ya uzanan karayolu, demiryolu ve denizyolu ulaşım güzergâhlarının geliştirilmesidir. Bu kapsamda özellikle yük ve yolcu taşımacılığının kesintisiz şekilde gerçekleştirilmesinin desteklenmesi ve transit trafiğin etkin biçimde yönetilmesi hedeflenmektedir.

Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamalarına göre, bakanlar hem ikili hem de uluslararası platformlarda Türkmenistan-Gürcistan arasında ulaştırma, enerji ve iletişim alanlarındaki aktif iş birliğine vurgu yapmıştır.

Ekim 2023'te Tiflis'te düzenlenen "İpek Yolu Forumu" kapsamında Afganistan İslam Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanı, uluslararası ulaştırma koridoru olan "Lapis Lazuli Projesi’nin" önemine değinmiştir. Yama Yari, "Ulaştırma Bağlantıları - İpek Yolu Boyunca ve Ötesinde Dönüşüm" başlıklı panele katılmıştır.

Bakan konuşmasında şu ifadeleri kullanmıştır:

"Lapis Lazuli adını verdiğimiz yeni bir koridor oluşturduk. Bu proje sayesinde Çin, Hindistan, Orta Asya ve Kafkasya yönlerinde yük taşımacılığı gerçekleştiriyoruz. Yük hacmini artırmak ve altyapıyı geliştirmek için iç kaynaklarımızı daha etkin kullanmalıyız."

Lapis Lazuli Koridoru, Afganistan'ın Faryab vilayetinde Türkmenistan sınırındaki Aqina sınır kapısından ve Herat vilayetindeki Türkmenistan sınırındaki Turghundi (Türkundi) sınır kapısından başlamaktadır. Güzergâh, Türkmenistan'ın Hazar Denizi kıyısındaki Türkmenbaşı Limanına kadar devam eder. Buradan Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye ulaşır ve Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in yanı sıra Poti ve Batum limanlarına bağlanır.

Koridor ayrıca Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu üzerinden Türkiye'nin İstanbul şehrine ulaşmakta ve buradan Avrupa'ya devam etmektedir.

Bu güzergâh Afganistan açısından büyük önem taşımaktadır. Çünkü söz konusu rota, Afganistan için yukarıda belirtilen bölgelere ulaşımda alternatif olmasının yanı sıra en kısa, en ekonomik ve en güvenli seçeneklerden biri olarak değerlendirilmektedir.

Lapis Lazuli, tarihî bir koridorun adıdır ve "mavi taş" anlamına gelir. (Latince Lapis: taş, Farsça Lazhuward: mavi). Yaklaşık 2.000 yıl önce bu güzergâh kullanılarak Afganistan'ın Bedahşan bölgesinden çıkarılan lapis lazuli (lacivert taşı) Avrupa'ya ihraç edilmiştir.

Karayolu ve demiryolu bağlantılarından oluşan bu koridor; Orta Asya, Kafkasya, Balkanlar ve Orta Avrupa arasında önemli bir ticaret ve transit ulaşım hattı oluşturmaktadır.

"Lapis Lazuli" fikri 2012 yılında ortaya çıkmıştır. Koridora neden bu kadar şiirsel bir isim verildiği sorulduğunda Afgan heyeti temsilcileri şu açıklamayı yapmıştır:

"Yüzyıllar önce Afganistan'ın laciverti (lapis lazuli) ve diğer yarı değerli taşları Kafkasya, Avrupa ve Kuzey Afrika'ya taşıyorduk. O dönemde Büyük İpek Yolu üzerinde 'Lacivert Yolu' olarak adlandırılan bir bölüm bulunuyordu. Şimdi tarihimizi yeniden hatırlama zamanıdır."

Afganistan açısından Hazar ve Karadeniz üzerinden Avrupa'ya ulaşan bu ticaret yolu, ülkenin İran, Pakistan ve Hindistan limanlarına olan bağımlılığını azaltmaktadır. Aynı zamanda Güney Asya ile Avrupa ülkeleri arasında etkin bir bağlantı sağlamaktadır. Bunun yanında Afganistan için Çin yönündeki ticaret ve transit bağlantıları da büyük önem taşımaktadır.

Bu transit güzergâhlar aşağıdaki şekildedir:

Avrupa - Afganistan Güzergâhları

Çin - Afganistan Güzergâhları

1. Çin - Kırgızistan - Özbekistan - Afganistan

2. Çin - Tacikistan - Afganistan

3. Çin - Kazakistan - Özbekistan - Afganistan

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise Şubat 2024'te Azerbaycan'ın Afganistan'ın başkenti Kabil'de büyükelçilik açmış olmasıdır. Bu gelişme, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin güçlenmesinin yanı sıra tarihî İpek Yolu'nun yeniden canlandırılmasına da katkı sağlayacaktır.

TRACECA.GE