silk-road
Güneybatı Koridoru
2024-04-07
Kesintisiz bir ulaşım güzergâhı
fikri ilk olarak Hindistan ziyareti sırasında Ermenistan Cumhuriyeti Dışişleri
Bakanı Ararat Mirzoyan tarafından gündeme getirilmiştir. Nitekim Kasım
2023'te Mirzoyan, Ermenistan toprakları üzerinden bir ticaret koridorunun
açılması ihtimalini açıklamış; bunun, Hint mallarının Karadeniz üzerinden Rusya
ve Avrupa ülkelerine ulaşım süresinin kısaltılmasını mümkün kılacağını
belirtmiştir. Aynı dönemde Erivan ve Yeni Delhi, uluslararası karayolu taşımacılığı
konusunda ikili bir anlaşma imzalanmasına yönelik görüşmelere başlamıştır.
Dikkat çeken bir diğer husus ise
Ekim 2023'te Gürcistan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında Kapsamlı
Ekonomik Ortaklık Anlaşması imzalanmış olmasıdır. Görünüşe göre gelecekte
Kafkasya'nın güneyinden geçen yük taşımacılığına yeni ticaret akışları da
eklenecektir.
Ayrıca Kasım 2023 itibarıyla
Birleşik Arap Emirlikleri'nin, Rusya'yı geride bırakarak Ermenistan'ın en büyük
yatırımcısı konumuna ilk kez yükselmiş olması da önem arz etmektedir.
Aralık 2023'te Ermenistan ve İran
makamları, Ermenistan'ın İran açısından Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU)
ve Avrupa ülkelerine yönelik transit ülke konumuna gelebileceğini; İran'ın ise
Basra Körfezi, Orta Asya ülkeleri ve Hindistan arasında bir bağlantı noktası
olabileceğini vurgulamıştır. Bu kapsamda Ermenistan, İran limanlarından
yararlanacaktır.
Güneybatı Koridoru'nun gelecekteki
potansiyelini güçlendiren bir diğer gelişme ise Aralık 2023'te Ermenistan
Ulusal Meclisi'nin, Ermenistan Cumhuriyeti ile Hindistan Cumhuriyeti
hükümetleri arasında gümrük konularında iş birliği ve karşılıklı yardım
anlaşmasını onaylamış olmasıdır.
Ocak 2024'te Gürcistan ile
Ermenistan arasında imzalanan stratejik ortaklığın ardından, iki ülkenin gümrük
makamları arasında sınır geçiş noktalarında ortak kontrol modellerinin
uygulanması konusu gündeme gelmiştir. Şubat ayında ise İranlı şirketler, Kajaran-Agarak
(İran sınırı) yolunun yeniden inşası çalışmalarına başlamıştır.
Buna göre Hindistan'dan gelen
yüklerin; İran'ın güneydoğusunda bulunan Çabahar Limanı'na, ardından
karayolu veya demiryolu ile Ermenistan'a, oradan Gürcistan'a ve sonrasında
Bulgaristan veya Yunanistan limanlarına ulaştırılması mümkün olacaktır.
Güneybatı Koridoru'nun
uygulanabilirliğini destekleyen unsurlar arasında Ermenistan'ın Avrupa
Birliği'ne yönelme politikası ve ayrıca Gümrü "kuru liman"
projesinin başlatılması bulunmaktadır. Söz konusu projenin fizibilite ve
teknik-ekonomik dokümantasyon çalışmalarına Hollanda merkezli uluslararası danışmanlık
şirketi MTBS dahil olmuştur.
Basra Körfezi'nden Karadeniz'e
uzanan karayolu güzergâhı kapsamında, Bender Abbas Limanı ile Poti Limanı
arasındaki mesafe 2.639 kilometredir. Bu koridor, Hintli tüccarları Rusya
ve Avrupa pazarlarına bağlama potansiyeline sahiptir. Ayrıca gelecekte Körfez
ülkeleri grubunun da bu güzergâha yönelik ilgisinin ortaya çıkması
beklenmektedir.